تمثیل و نوع آن در شعر علی باباچاهی، یدالله رویایی، سیدعلی صالحی، احمدرضا احمدی و گروس عبدالملکیان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی مجتمع آموزش عالی سراوان
doi
چکیده
تمثیل، با پیوند زدن مفاهیم انتزاعی به تصاویر ملموس، درک عمیقتری از معانی شعر را برای خواننده ممکن میسازد. این ابزار ادبی، علاوه بر غنای زیباییشناختی، زمینه همذاتپنداری عاطفی با شاعر را فراهم میکند. در شعر معاصر ایران، تمثیل نقشی محوری در سادهسازی مفاهیم پیچیده و ترغیب خواننده به تأمل فلسفی دارد. این پژوهش، با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری کتابخانهای دادهها، به بررسی تطبیقی کارکردهای تمثیل در شعر پنج شاعر برجسته معاصر (باباچاهی، رویایی، صالحی، احمدرضا احمدی و گروس عبدالملکیان) میپردازد تا سیر تحول آن را در نسلهای مختلف شعری تحلیل کند. پرسش اصلی پژوهش، تفاوتها و تشابهات ساختاری، محتوایی و کارکردی تمثیل در آثار این شاعران است. فرضیه تحقیق بیان میکند که تمثیلها در این اشعار عمدتاً برای بازتاب بحرانهای فردی-اجتماعی، پرسشهای فلسفی و نقد ساختارهای قدرت بهکار رفتهاند و هر شاعر با سبک منحصربهفرد خود، از این ابزار برای خلق فضاهای معنایی نو استفاده کرده است. یافتهها نشان میدهد که تمثیل بهعنوان یک عنصر بلاغی پویا، در غنای زبان شعری معاصر فارسی و تعمیق مضامین انسانی مؤثر بوده است. شاعران مورد مطالعه، با بهرهگیری از تمثیلهای چندلایه، توانستهاند مفاهیم جهانی را در قالب بیانی محلی بازتاب دهند و شعر فارسی را به عرصهای گفتوگومحور تبدیل کنند. این رویکرد نهتنها ابعاد زیباییشناختی شعر را گسترش داده، بلکه امکان نقد جامعه و تفکر انتزاعی را نیز فراهم کرده است. نوآوری شاعران در کاربرد تمثیل، گامی بهسوی بینالمللیسازی ادبیات معاصر ایران محسوب میشود.
