مطالعۀ آئین ازدواج در دو حماسه جهانی شاهنامه و رامایانا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد واحد تهران شمال

2 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد تهران‌شمال (استاد مشاور)

3 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد تهران شمال

doi
چکیده

ازدواج از موضوعات بحث‌برانگیز در آثار حماسی جهان است. ازدواج در آثار حماسی دارای فرجامی خوش و گاهاً غم‌انگیز است که موجب شورش، جنگ و خونریزی، نابودی پادشاهان می‌گردد. ازدواج سنگ بنای هر جامعه‌‌ای است که تأمین‌کننده نیازهای روانی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی انسان است و در عین‌حال یک پدیده فرهنگی است که نزد هر ملّتی رنگ خاصّی به خود گرفته است. پژوهش حاضر با روی‌کردی توصیفی- تحلیلی و خوانشی تطبیقی به روش آمریکایی به بررسی بن‌مایه‌ها و آیین ازدواج در شاهنامه و رامایانا پرداخته است. با توجّه به اهمیّت نتیجۀ اسطوره‌ها و حماسه‌ها در دنیای کنونی و انتقال آداب و رسوم و فرهنگ هر جامعه‌ای، ضرورت این پژوهش احساس شد. حاصل از این پژوهش دست‌یابی به بن¬مایه‌های همانند آزمون ازدواج، آداب و رسوم ازدواج، پیشگامی و آزادی دختر در ازدواج و برون‌مرز همسری است. در شاهنامه بسامد برون مرز همسری بیشتر از رامایانا مشهود است که همین امر باعث سفر و جستجوی پهلوانان شده است. در واقع آئین ازدواج در ایران با توجه به نوع آن موقّتی یا پایدار بودن آن شامل رسومات مختلفی است. و در فرهنگ مردم هند بیشتر با آئین‌های مذهبی همراه است. به طور کلی بن‌مایه‌ها و اساس اولیه ازدواج در شاهنامه و رامایانا دارای وجوه مشترک و متفاوتی است که در میان آن برون مرز همسری و آزمون ازدواج دارای اشتراکات فراوانی در این دو فرهنگ است. هر دو فرهنگ تلاش داشته‌اند تا هدف از سفرهای پهلوانان خود را توجیه کنند و از جانب دیگر بر انتخاب همسر توسط زن اصرار داشته‌اند.