فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

داستان شورش بهرام چوبينه و فرار خسروپرویز به روم، در شاهنامه و ديگر منابع تاريخي به تفصيل بيان شده‌است. در منابع فارسي و عربي مسير فرار خسرو به روم و حوداثي كه او در آن‌جا از سر مي‌گذراند، به اجمال بيان شده‌است و مورخان دربارة این بخش از پادشاهی او اتفاق نظر ندارد؛ علاوه بر منابع فارسي و عربي، به اين داستان در منابع بيزانسي، ارمني و سرياني نيز اشاره شده‌است. در اين پژوهش كه به روش توصيفي‌تحليلي و با استفاده از ابزار كتابخانه‌اي انجام شده‌، به بررسي این داستان، در شاهنامه و دیگر منابع تاریخی و مقایسة‌ آن‌ها با یکدیگر، پرداخته‌ شده‌است. با بررسي منابع مختلف روشن شد، منبع فردوسی كه به واسطة شاهنامة ابومنصوري به خداي‌نامه مي‌رسد، مفصل‌ترين تحرير خداي‌نامه بوده‌است؛ چرا‌كه فردوسی و پس از او مؤلف نهایه‌الارب، کامل‌ترین و دقیق‌ترین روايت را از اين داستان بيان مي‌كنند. روايت فردوسي در بيان اين داستان، آن‌چنان دقيق است كه مي‌توان از شاهنامه به عنوان يك مأخذ تاريخي در تحقيقات مربوط به ساسانيان بهره برد. در منابع بيزانسي و ارمنی، تاریخ تئوفیلاکت و اخبار سعرت، نزديك‌ترين روايت را به شاهنامه دارند؛ با توجه به مشابهت بسيار اين منابع با يك‌ديگر و از آن‌جا كه برخي از مؤلفان مأخذ خود را بيان مي‌كنند، با كنار هم قرار‌دادن اين داستان‌ها و روایات دیگری نظیر آن، ممکن است بتوان از آن‌ها در رسیدن به شناخت تازه‌اي از خدای‌نامه بهره برد.