فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اساطیر در روند دگردیسی خود، در حماسه‌های عامیانۀ فارسی با چهره‌ای دیگر ادامۀ حیات داده‌اند که در این میان ایزدبانوان، اهمّیّت به‌سزایی دارند. در این پژوهش تجسّم الهۀ باروری اساطیر ایران (آناهیتا) و اساطیر میان‌رودان (ایشتر و اینانا) در‌ زن- قهرمانان داراب‌نامۀ بیغمی از نظرگاه اسطوره‌شناسی تطبیقی، تحلیل می‌شود. با بررسی داراب‌نامه، جلوۀ الهه‌های مادر را در نام و خویش‌کاری‌های دو شخصیّت عین‌الحیات و جهان‌افروز می‌توان‌یافت‌. کاربرد نمادین عناصر آب و ستاره در نام این شخصیّت‌ها، نمادهای درخت، ماه، عدد سه و هم¬چنین کارکردهایی هم¬چون جنگاوری، خنیاگری و طرب، شهوت‌گرایی، نجابت و پاکدامنی، سوگواری، غرور، از دست دادن معشوق، ازدواج مقدّس این پیوند را محکم می‌کند. با توجه به کاربرد فراوان نماد درخت، نوعی گیاه‌تباری در شخصیّت عین‌الحیات قابل تبیین است. بنابراین فرضیۀ نگارنده مبتنی بر این است که الهه‌های اساطیر ایران و میان‌رودان، در گذر از اعصار، به جلوه‌ای دیگر در شخصیّت‌های زن حماسه‌های عامیانه نمود یافته‌اند. در این پژوهش با روش توصیفی- تطبیقی تکرار الگوی اسطورۀ ایزدگیاهی شهیدشونده و الهۀ باروری را در داراب‌نامه تحلیل و تأثیر اساطیر ایران و میان‌رودان را بر‌ داراب‌نامۀ بیغمی بررسی کرده‌ایم.