فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حماسه، جریان حوادثی است که با منطق و تجربۀ علمی سازگاری ندارد. یکی از این حوادث غریب و دور از ذهن در حماسه‌های ملی و حماسه‌های جهان، خواب‌های غیرمنتظره‌ای است که در شرایط حساس و بحرانی اتفاق می‌افتد. این حالت به صورتی خود را نشان می‌دهد که گویی قهرمان در این خواب هیچ نقشی ندارد و جبر و قضا او را بر این امر وا می‌دارد. این خواب‌‌ها به‌عنوان اعمال و رویدادهای به ظاهر کم‌اهمیت و بی‌اهمیت، در حکم پشتیبانی برای بزرگ‌نمایی اعمال خارق‌العاده و شاخص محسوب می‌شوند و نقش بزرگی در برجسته‌سازی کردارهای شگفت قهرمانان ایفا می‌کنند. در این مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی، به بررسی خواب‌های غیرمنتظره در حماسه‌های ملی ایران و جهان پرداخته شده است. نمونه‌هایی از این نوع خواب‌ها در شاهنامه ، برزونامه ، گیلگمش ، ادیسه و انه‌اید وجود دارد. در حماسه‌های جهان، نقش خدایان و الهه‌ها در وقوع این خواب‌ها چشم‌گیر است و در حالت خواب، فاجعه رخ می‌دهد و قهرمان در برابر عملی انجام شده قرار می‌گیرد. در مقابل، در حماسه‌های ملی بعد از خواب‌های غیرمنتظره‌ بیش‌ترین اتفاقاتی که روی می‌دهد نبرد با امور فراطبیعی، ضد قهرمان و دشمنان است و نتیجۀ نبرد، مطلوب قهرمان است و چیرگی بر اضداد رقم می‌خورد.