بررسی مؤلفه‌های گروتسک در شاهنامۀ فردوسی با تکیه بر هفت خان رستم

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز ،تبریز، ایران

doi
چکیده

گروتسک، یک مفهوم و سبک در هنر و به­ویژه در ادبیات است که ادیب یا نویسنده با بهره­گیری از آن، دنیای آشنا و معمولی مخاطب را برای او غریب و عجیب جلوه می­دهد. با مطالعه و تأمل در داستان­های شاهنامه، در می­یابیم که حکیم فردوسی به­صورت هدفمند و نظام­یافته از شاخص­ترین مؤلفه­های گروتسک مانند اشکال و موجودات عجیب، انسان­هایی با توانایی­های خارق­العاده، احساس ترس، تمسخر نهفته و ... در داستان­پردازی­های خود، به­ویژه در روایت سفرهای هفت خان رستم بهره گرفته است. نگارندگان کوشیده­اند تا در پژوهش حاضر، با روش تحلیل کیفی و ضمن تأکید بر منابع کتابخانه­ای و اسنادی، به بیان و تحلیل کارکردهای سبک گرونسک در داستان­های هفت خان رستم پرداخته و مؤلفه­های شاخص گروتسک در این داستان­ها را بازشناسی، تحلیل و طبقه­بندی نمایند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مؤلفه­های موجود از سبک گروتسک در داستان­های هفت خان رستم را می­توان در چهار بخش موجودات، حوادث، زمان و مکان طبقه­بندی نموده، مورد تحلیل و بررسی قرار داد که حکیم فردوسی توانسته است با مهارتی شگفت­انگیز، در شکل و محتوای این داستان­ها، از سبک و روش گروتسک در جهت به یاد ماندگی بیشتر و نیز تأثیرگذاری عمیق­تر استفاده کند.