بررسی مؤلفههای گروتسک در شاهنامۀ فردوسی با تکیه بر هفت خان رستم
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز ،تبریز، ایران
doi
چکیده
گروتسک، یک مفهوم و سبک در هنر و بهویژه در ادبیات است که ادیب یا نویسنده با بهرهگیری از آن، دنیای آشنا و معمولی مخاطب را برای او غریب و عجیب جلوه میدهد. با مطالعه و تأمل در داستانهای شاهنامه، در مییابیم که حکیم فردوسی بهصورت هدفمند و نظامیافته از شاخصترین مؤلفههای گروتسک مانند اشکال و موجودات عجیب، انسانهایی با تواناییهای خارقالعاده، احساس ترس، تمسخر نهفته و ... در داستانپردازیهای خود، بهویژه در روایت سفرهای هفت خان رستم بهره گرفته است. نگارندگان کوشیدهاند تا در پژوهش حاضر، با روش تحلیل کیفی و ضمن تأکید بر منابع کتابخانهای و اسنادی، به بیان و تحلیل کارکردهای سبک گرونسک در داستانهای هفت خان رستم پرداخته و مؤلفههای شاخص گروتسک در این داستانها را بازشناسی، تحلیل و طبقهبندی نمایند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مؤلفههای موجود از سبک گروتسک در داستانهای هفت خان رستم را میتوان در چهار بخش موجودات، حوادث، زمان و مکان طبقهبندی نموده، مورد تحلیل و بررسی قرار داد که حکیم فردوسی توانسته است با مهارتی شگفتانگیز، در شکل و محتوای این داستانها، از سبک و روش گروتسک در جهت به یاد ماندگی بیشتر و نیز تأثیرگذاری عمیقتر استفاده کند.