فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

درفش در آیینۀ فرهنگ کهن ایران‌زمین، همواره منزلتی والا داشته و چون نگینی در میدان‌های نبرد، در جشن‌ها و آیین‌های ملّی، پرفروغ برافراشته می‌شده است. در متون حماسی ایران، درفش نه تنها نمادی از سپاه یا دودمانی خاص، بل‌که حامل معانی والای غرور و پیوستگی ملّی است و فراتر از یک علامت نظامی، بازتاب‌دهندهِ هویت، آرمان‌ها و ارزش‌های قهرمانان و پهلوانان است. آغاز پیدایش درفش در ایران به گذشته‏های دور و دست کم به عصر اوستا یی بازمی‏گردد. در شاه‏نامه و دیگر منظومه‌های پهلوانی، اشاره‏های متعدّد به درفش قهرمانان و گونه‌گونی نگاره‏ها، رنگ‌ها و ماهچه‏های آن‌ها شده است به ویژه، اغلب پهلوانان درفشی مخصوص به خویش داشته‌اند که هر یک به رنگ و نگاره‏ای خاص مزیّن بوده است. در این مقاله نخست به بررسی تحلیلی درفش‏های قهرمانان در شاه‌نامه و متون پهلوانی می‏پردازیم و دربارۀ برخی نمادها و رنگ‏های آن بحث می‏کنیم. سپس نکاتی چند پیرامون درفش هر یک از پهلوانان یادآور می‏شویم.