تحلیل ابعاد و قلمرو حق بر سلامتی در نظام بین‌المللی در اثر سلاح‌های بیولوژِیک با رویکردی به حقوق بشر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق بین‌الملل، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم ایران.robab.ramezanpour@iau.ac.ir

2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. mdianat.pn@gmail.com

3 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بین الملل قشم. Maryam.moradi@iau.ac.ir

doi
https://doi.org/10.82298/jpir.2026.1208799
چکیده

در بین جنگ‌افزارهای نوین، سلاح‌ها و فناوری بیولوژیک، بیشتر از سایر جنگ‌افزارها چه در عرصه مخاصمات مسلحانه و چه در عرصه اقدامات تروریستی موردتوجه قرارگرفته است. سلاح‌های بیولوژیک، از راه‌های مختلف همچون انتشار در هوا، آب، مواد غذایی، انواع مواد کنسروشده، اسباب‌بازی، پاکت نامه، هدایای پستی، حشرات ناقل در جوامع هدف به کار می‌روند. استفاده از این سلاح‌ها بر اساس هدف دشمن، تعیین می‌شود و تأثیر مستقیمی بر سلامتی بشر دارد. در اساسنامه سازمان جهانی بهداشت برخورداری از حق بر سلامتی و حق برخورداری از زندگی سالم از حقوق مسلم شهروندی محسوب می‌شود، به‌نحوی‌که از شاخصه‌های اصلی جامعه ایده آل داشتن وضعیت سلامت مطلوب است. حق مزبور جایگاه استواری در اسناد حقوق بشری و عرف بین‌المللی داشته و می‌توان آن را در شمار اصول کلی مقبول نظام‌های حقوقی توسعه‌یافته دانست. این حق در شمار حقوق نسل دوم حقوق بشری برشمرده‌شده است. نوشتار حاضر که با روش توصیفی -تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته است، به بررسی این سؤال می‌پردازیم که جایگاه حق بر سلامتی در نظام بین‌المللی حقوق بشر چگونه است؟ و قلمرو حق بر سلامتی در نظام بین‌المللی حقوق بشر چیست؟ بر اساس یافته‌ها، گمانه پژوهش حاضر این است که حق بر سلامتی در بسیاری از اسناد مهم بین‌المللی از جمل اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و... موردتوجه قرارگرفته است. مبانی حق بر سلامت در نظام بین‌المللی حقوق بشر، ارزش‌های اخلاقی و حفظ حیثیت و کرامت انسانی می‌باشد.