ارزیابی ابعاد تحقق‌پذیری شهر خلاق در بستر متاورس (نمونه موردی: کلانشهر تبریز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی ، مرند، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استادیار گروه برنامه ریزی شهری واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند،ایران

doi
10.71737/jpm.2025.1118446
چکیده

نوآوری و خلاقیت راه اصلی تحریک رشد اقتصادی است. توسعه متاورس تکنولوژی‌های موجود را ارتقا می‌دهد و ارتباط و تعامل دنیاهای واقعی و مجازی را تقویت می‌کند. این تکنولوژی با ادغام و در بستر شهر خلاق روش زندگی مردم را نیز تغییر می‌دهد و به خاطر ویژگی‌های خاص خود، بر فلسفه، فرهنگ، جامعه و حکمرانی اقتصادی تأثیر می‌گذارد. هدف این پژوهش، ارزیابی ابعاد تحقق‌پذیری شهر خلاق تبریز در بستر متاورس است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر روش‌شناختی توصیفی ـ تحلیلی است. جهت تعیین وزن اهمیت نسبی مؤلفه‌های تحقیق با پرسش از 20 خبره براساس الگوریتم مدل تحلیلی نسبت ارزیابی وزن­دهی ترجیحی (سوآرا) وزن شاخص­ها و زیرشاخص­ها استخراج و در مدل تحلیلی آراس خاکستری رتبه­بندی شد. حاصل نظرات خبرگان شاخص‌ها در 4 مؤلفه استعداد، تکنولوژی، تنوع و تسامح و دارایی‌ها و امکانات محلی جهت حرکت تبریز به سمت شهر خلاق استخراج گردید. باتوجه به اوزان به دست آمده در تکنیک آراس خاکستری، بهترین گزینه­ها به ترتیب مناطق 5 با وزن 0/106، 8 با وزن 0/175 و 10 با وزن 0/186 بیشترین نزدیکی را نسبت به گزینه بهینه و مناطق 6 با وزن 0/147 و 9 با وزن 0/192 کمترین نزدیکی را نسبت به گزینه بهینه یا ایده­آل دارا می­باشند. نتایج نهایی اوزان براساس مدل خطی با استفاده از نرم‌افزار لینگو نشان می‌دهد که شاخص‌های استعداد با وزن 0/401 رتبه اول، تکنولوژی با وزن 0/285 رتبه دوم و تحمل و تسامح با وزن 0/096 رتبه سوم و زیرساخت و دارایی‌های محلی با وزن 0/067 رتبه چهارم به‌ترتیب به‌عنوان مهم‌ترین شاخص‌های شهر خلاق در کلان‌شهر تبریز معرفی شدند. مهم‌ترین رویکردی که شهر تبریز برای تحقق شهر خلاق در بستر متاورس می‌تواند به‌کار گیرد، اول بهبود محیط شهری خلاق در راستای پرورش شهروندان خلاق، دوم حفظ و جذب طبقۀ خلاق و شهروندان خلاق است.