تأثیر اوضاع سیاسی- اجتماعی بر غمگرایی در دیوان ناصرخسرو
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
doi
چکیده
مضامين ديوان ناصرخسرو آميخته با حسرتي عمومي و هميشگي هستند. مسألۀ اين پژوهش چرایی غلبه غمگرايي در اشعار اوست. بدين منظور به روش توصيفي تحليلي مضامين ديوان اين شاعر بررسي و تحليل شده است. یافتههای تحقيق نشان میدهد كه برجستهترین علل گرایش او به حزن و اندوه، اوضاع اجتماعی و سیاسی آشفتۀ عصر بوده است. آشفتگیهایی از قبیل فساد، استبداد و کژرویهای حکام، انحرافات و ریاکاریهای منفعتجویانۀ فقها به موازات بیخبریهای عوام، سبب گشته است ضمیر پرسشگر و روح ناآرام ناصرخسرو آزرده و به غمگرایی متمایل شود. یکی از پیامدهای مهم این شرایط، بدبینی ناصرخسرو به کلیت زندگی و بهتبع آن شکلگیری نوعی غمگرایی افراطی و زاهدانه در ضمیر او بوده است. او همچنین در خلال شکایات، گاه با ایجاد فضاهای ملیگرایانه اما تاریک و حزنآلود، غمگرایی را عامدانه به مثابۀ ابزاری برای تحریک مخاطبان برای اصلاح انحراف های اجتماعی به کار گرفته است.
