شباهت لفظی اشعار حافظ شیرازی و میر کرمانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

doi
چکیده

میر کرمانی از شاعران قرن هشتم اندکی قبل از حافظ شیرازی چشم به جهان گشود. این دو شاعر در زمان حکومت امیر مبارزالدین محمد باید تجربه­ های سیاسی و اجتماعی مشترکی را تجربه کرده باشند. دوران پیری میرکرمانی مصادف با اوان زندگی حافظ بوده است. میر که تحت تأثیر کلام دلربای سعدی بوده، توانسته به ذهن و زبان او نزدیک شود و از جهت دیگر در جریان تحول غزل تلفیقی که آمیخته­ ای از عشق و عرفان است، گام­هایی برداشته و این جریان شعری که مورد پسند حافظ بوده، هم­سانی­ های لفظی و معنایی در اشعار او و میر کرمانی پدید آورده است. پرسش اصلی این پژوهش این است که اشعار میر کرمانی و حافظ شیرازی تا چه اندازه از جهت لفظی به هم نزدیک هستند و آیا تصاویر مشترک این دو شاعر در سنّت­های شعری فارسی نمونه­هایی دارد؟ این پژوهش از جهت هدف، کاربردی، از جهت گردآوری داده ­ ها، توصیفی و از جهت نوع، کیفی است و از نظریۀ «بینامتنیت»، جهت تجزيه و تحليل یافته­ ها استفاده شده است. بررسی ­ها حاکی از این است که از جهت معانی و مضامین، مشترکات بسیاری در شعر این دو شاعر وجود دارد؛ هرچند سحر کلام حافظ مضامین را زیباتر و شکوه ­مندتر جلوه داده است .