فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده ژانر یا نوع ادبی را الگوها، فرم‌ها، سبک‌ها و ساختارهایی تعریف کرده‌اند که از چهارچوب محصولات هنری منفرد فراتر می‌روند و بر خوانش مخاطبان تأثیر می‌گذارند. نخستین بار در روم و یونان باستان انواع ادبی را بر سه نوع دانسته‌اند؛ اما امروزه اغلب پژوهشگران برآن‌اند که تعداد بیشتری از انواع در ادبیات هر فرهنگی دیده می‌شود. در این مقاله دو نوع از زندگی‌نامه‌ها، طبقات و تذکره، و امکان اینکه آیا می‌توان عنوان ژانر را بر آن‌ها اطلاق کرد یا خیر، بررسی شده است. نتیجۀ این مطالعه که به روش توصیفی و تحلیلی انجام شده است، نشان می‌دهد با توجه به اختلافاتی که در شکل، انگیزۀ نگارش، وجه، مخاطبان احتمالی، کارکرد و هدف آثار طبقات و تذکره دیده می‌شود، می‌توان گفت دو ژانر مختلف هستند. بدین ترتیب فروکاستن انواع به تعداد محدود و مطالعه نکردن آن‌ها به طور جزئی باعث می‌شود تا جوهرۀ انواع ادبی در آثار به درستی شناخته نشود. همچنین آثار طبقات در قرن‌های نخستین اسلامی و بنا بر مقتضیات زمان به وجود آمده‌اند. پس از آن کتب تذکره رواج یافته‌اند و نگارش آثار در این ژانر هنوز به شیوه‌های مختلف و در مناطق مختلف ادامه دارد. واژگان کلیدی: طبقات، تذکره، ژانر، شاخص‌ها.