فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بین ادبیات و شرایط اجتماعی همواره ارتباطی متقابل و تأثیرگذار وجود دارد. از آغاز شعر فارسی جوهره اعتراض و تعهد اجتماعی در آثار شاعران دیده می‌شود. اعتراض، مقوله­ای از ادبیات است که طی آن روشن فکر به منظور بیان مشکلات جامعه و روشنگری و آگاهی بخشی، نارضایتی خود را از وضع موجود ابراز می­دارد؛ از آن جمله  شاعران متعهد، به واسطۀ رسالت و مسؤولیتی که بر دوش خود احساس می­کنند، به فراخور شرایط، نسبت به ناهنجاری­های گوناگونی که به ویژه در ساختار اجتماعی و سیاسی می­بینند بی تفاوت نمی‌نشینند و واکنش نشان می­دهند، در این بین گاهی شرایط جامعه زمینۀ  پیدایش برخی از شگردهای ادبی را فراهم می­سازد. از جملۀ  این شگردها، نقاب است که شاعر از میان شخصیت­های اسطوره­ای و تاریخی فرهنگ خود یکی را برمی‌گزیند و در پس نقاب او به انتقاد از جامعۀ خویش می­پردازد تا هم به رسالت شعری خود عمل کرده باشد و هم از آسیب در امان بماند. در اين نوشتار، کوشش مي شود تا با روش توصیفی تحلیلی زمينه‌ها و عوامل اجتماعي مؤثر در شکل گيري نقاب‌های شخصيتی در مثنوی‌های عطار و ارتباط آن با مکتب اعتراض مشخص شود و انواع نقاب‌های مورد استفاده عطار را بیان می‌کند.