بررسی ویژگی‌های سبکی زبان و اندیشة شعر هوشنگ ابتهاج و محمد زهری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
چکیده

شعر به عنوان برجسته­ترین هنر کلامی، پیوند عاطفه و تخیّل است که در زبان موزون شکل می­گیرد. بررسي و شناخت شاخص­­ترین ویژگی­های سبکی زبانی و فکری شعر دهه­های اخیر راهي در معرّفي افق­هاي شعر معاصر است. بدیهی است که در اثر تغییرات ساختاری که در بدنة اجتماع به وقوع می­پیوندد، جریان اندیشه و دیدگاه­های غالب شاعر نیز دچار فراز و فرود شود. گسترش روزافزون فضای مجازی در این دهه باعث جریان یافتن شعر در میان توده­های مختلف مردم و ارتباط هنرمندان با هم گردیده است. در این میان هوشنگ ابتهاج و محمّد زهری از چهره­های شاخص شعر معاصر نیز تحت تأثیر این بحران­ها، در سیر شعرگویی خود دچار تحولاتی شده و با توشه­ای از ادبیّات کلاسیک به شعر نیمایی روی ­آورده‌اند و به متعصبان کهنه­پرست ثابت نمودند که پرداختن به صورت و قالبی نو و بدیع از عجز شاعر در سرودن شعر به سیاق شاعران قدیم ناشی نمی­شود. هدف از این پژوهش شناسایی، استخراج و دسته‌بندی ویژگی­های سبکی زبان و اندیشة غزل امیرهوشنگ ابتهاج و محمّد زهری با روش توصیفی- تحلیلی است. ورود مضامین اجتماعی و سیاسی، توجّه به روان‌شناسی جدید، تأثیرپذیری از نظریات فلسفی و مکاتب انسان­گرایانه از مهم­ترین مؤلّفه­های فکری شعر معاصر است که به موازات آن درسروده­های ابتهاج و زهری دیده می­شود؛ همچنین هر دو شاعر به‌ویژه ابتهاج با بهره­گیری از انواع قالب­های شعری و توسّل به نماد و استعاره و دیگر ابزارهای سمبلیک ادبی در سخت­ترین شرایط، فریادگر ناهنجاری­های موجود بوده‌اند.