«هويتبخشي» در شعر سيد اشرفالدين گيلاني (نسيم شمال) (بر اساس الگوي کارگزاران اجتماعي ونليوون)
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
doi
چکیده
سید اشرفالدین گیلانی (1249 ـ 1312 ش) از شاعران تأثیرگذار عصر مشروطه است که با انتشار روزنامه سیاسی ـ اجتماعی و سراسر منظوم نسیمشمال نقش موثری در بیدارسازی مردم روزگار خود داشت. «هويتبخشي» یکی از مؤلفههای گفتمانمدارِ سرودههای اوست که خود زيرشاخة مؤلفة کليتري به نام «طبقهبندي» محسوب میشود. در پژوهش حاضر نگارندگان با بهرهگیری از الگوي بازنمايي کارگزاران اجتماعي ون ليوون (1996) به بررسی این مؤلفه گفتمانمدار در شعر سید اشرفالدین گیلانی پرداختهاند و کوشیدهاند به این پرسشها پاسخ دهند: مؤلفة گفتمانمدار «هویتبخشی» در شعر سيد اشرف منجر به بازنمایی کدام کارگزاران اجتماعی شده است؛ این مؤلفه چه کاربردی در شعر سید اشرف داشته است. نگارندگان برای پاسخدادن به پرسشهای پژوهش ابتدا به شيوه استقراي تام انواع هويتبخشي را از کليات نسيم شمال استخراج و طبقهبندي کرده و سپس دادههاي پژوهش را با بهرهگيري از شيوه توصيفي ـ تحليلي مورد بررسی قرار دادهاند. مطابق دادههای پژوهش مؤلفة گفتمانمدار «هویتبخشی» در شعر نسیم شمال منجر به بازنمایی کارگزاران متعددی شده که برخی از این کارگزاران عبارتند از: مردم ایران، زنان و دختران، تهیدستان، کودکان و جوانان، مسلمانان، بیوهزنان، اطفال فقیران، بچههای یتیم، مادران داغدار و... . او با بهرهگیری از «هویتبخشی» افزون بر این که موضع خود نسبت به گروهها و طبقات مختلف و رابطة متقابل این گروهها و طبقات را با خود و سرودههایش نشان داده است، به ترسیم و بازنمایی وضعیت نامطلوب بسیاری از کارگزاران اجتماعی همروزگار خویش پرداخته و ضمن انتقاد از وضع موجود، این کارگزاران را ـ که اغلب عامة مردم و مخاطب اصلی شعر نسیم شمال بودهاند ـ به تلاش برای کسب وضعیتی مطلوب فراخوانده است.
