فراتحلیل کیفی عوامل اقتضایی تأثیرگذار بر فرایند مذاکره میان مؤدیان و حسابرسان مالیاتی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 گروه حسابداری، واحد دولت آباد، دانشگاه آزاداسلامی، اصفهان، ایران

3 گروه حسابداری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
10.30486/FBRA.2025.140403131208768
چکیده

عوامل اقتضایی در مذاکره بین مودی و ممیز مالیاتی صرفا به شرایط عینی و ملموس پیرامون مذاکره محدود نیست بلکه ممکن است شامل مولفه­های غیرملموس و زمینه­ای نیز باشد که بر قضاوت ممیز مالیاتی تاثیر بگذارد. این عوامل می­تواند چارچوبی فراهم آورد که ممیز مالیاتی از طریق آن ویژگی­های موجود را درک کند و برای تفسیر و غربالگری اطلاعات استفاده کند. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل اقتضایی بر مذاکره بین حسابرس و مودی مالیاتی با استفاده از روش فراترکیب شامل هفت مرحله تعیین سوال پژوهش، جستجوی نظام­مند، انتخاب مقالات، استخراج اطلاعات، یافته­های پژوهش، کنترل کیفیت، ارائه گزارش انجام  شد. جامعه پژوهش شامل مطالعات داخلی منتشرشده بین سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ و مقالات خارجی از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴ است. در این مطالعه، سه بُعد اصلی (فردی، سازمانی و محیطی) و ۱۰ مقوله مرتبط شناسایی گردید. در بُعد فردی، ویژگی‌های حسابرس و ویژگی‌های مودی مورد بررسی قرار گرفتند. در بُعد سازمانی، سه مقوله شامل عوامل سازمانی حسابرس، عوامل سازمانی مودی و روابط سازمانی بین آن‌ها شناسایی گردید. در بُعد محیطی، پنج مقوله شامل قوانین و مقررات مالیاتی، نهادهای تاثیرگذار، عوامل اجتماعی، عوامل اقتصادی و عوامل بازار شناخته شدند. تمایز اصلی این پژوهش با مطالعات پیشین در رویکرد جامع آن به دسته­بندی چند بعدی عوامل و به همراه تمرکز بر مولفه­های رفتاری، ساختاری و محیطی در بستر مذاکره مالیاتی است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد شناخت این عوامل می‌تواند به بهبود تعاملات حسابرس و مودی، افزایش شفافیت مذاکرات مالیاتی و تدوین سیاست‌های کارآمدتر در حوزه مالیات و حسابرسی کمک کند.