«همزه»، «الف»، «و»، «ه»، «ی»
نویسندگان
1 - دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد
doi
چکیده
بعضی از حروف الفبای فارسی در تشکیل کلمه و در نتیجه در املای آن تاثیری استثنایی دارند که ندانستن قواعد مربوط به آنها باعث اشتباهاتی میشود که انسان را در معرض تهمت بیسوادی قرار میدهد؛ در این مقاله که به دنبال مقالة دکتر احمد تمیمداری در شمارة پنجم فصلنامة پژوهشهای ادبی تحت عنوان شناسهها و روشهای نگارش آنها در خط فارسی نوشته میشود، دربارة طرز نوشتن همزه، الف، واو، هاء، یاء و تغییرات آنها بحثی مفصل و در عین حال فشرده به عمل آمده است که به نظر نگارنده در برهة کنونی برای دانشجویان و علاقهمندان به خط و زبان و ادب فارسی مفید است. در این مقاله سعی شده است که مطالب و قواعد با زبانی ساده و همهفهم بیان شود. همچنین از کاربردن اصطلاحات جدید، که معمول و مخصوص زبانشناسان ایران است، پرهیز شده است و برعکس سعی شده است که اصطلاحات زبان و ادب پیشینیان تعریف و توجیه شود تا جوانان محقق ما با فرهنگ و ادب سنّتی خود قطع رابطهای نداشته باشند. در این مقاله ناچار وارد حوزههای دستوری و تغییرات صوتی و تبدیل و تبدلات حروفی و اصطلاحات مربوط به آنها شدهایم و از این جهت با وجود اختصار در قواعد آنها کار به تفصیل کشیده شده است و اگر میخواستیم در این زمینه باز هم صرفهجویی کنیم، ممکن بود که رابطه تفهیم و تفاهم ما با خوانندگان بر هم بخورد و به نتیجهای نرسیم. علّت این که این پنج حرف را انتخاب کردیم این بود که این حروف وابستگی شدیدی نسبت به هم دارند و اگر از یکی از آنها صرفنظر میکردیم، ممکن بود که رشتة تسبیح قواعد آنها پاره شود و پراکندگی آنها باعث ابتر شدن یکایک آنها گردد. طرح مسایل نگارشی این کلمات اگر باعث بحثهایی در این زمینه شود توفیق نگارنده را نشان میدهد و امید است که چنین شود.
