مهندسی لیگاند مبتنی بر اسید کوجیک جهت مهار ایمن تیروزیناز در صنایع آرایشی و کشاورزی

نویسندگان

1 گروه شیمی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 گروه شیمی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

doi
https://doi.org/10.71516/qafj.2025.1211065
چکیده

تیروزیناز آنزیمی کلیدی در مسیر تولید ملانین است که مهار آن نقش مهمی در درمان اختلالات پیگمانتاسیون و کاهش قهوه‌ای شدن محصولات کشاورزی دارد. مهارکننده‌های رایج تیروزیناز نظیر اسید کوجیک و هیدروکینون با وجود اثربخشی، به‌دلیل سمیت و عوارض جانبی نظیر سرطان‌زایی، محدودیت‌های بالینی دارند. در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش‌های بیوانفورماتیکی و طراحی مولکولی در محیط in silico، یک لیگاند جدید با ساختار C₁₄H₂₂O₄ به‌منظور مهار تیروزیناز طراحی شد. جایگاه‌های فعال آنزیم با استفاده از نرم‌افزار Molegro Virtual Docker شناسایی و آنالیز داکینگ با نرم‌افزار PyRx انجام گرفت. مقایسه این لیگاند با اسید کوجیک نشان داد که ترکیب جدید دارای قدرت اتصال قوی‌تر، سمیت کمتر (LD₅₀) بیش از ۷ برابر، و فاقد عوارض سرطان‌زایی است. آنالیزهای ADME-Tox و ProTox نیز ایمنی بالای ترکیب را تأیید کردند. یافته‌ها حاکی از آن است که لیگاند طراحی‌شده می‌تواند جایگزینی مؤثر و کم‌خطر برای مهار تیروزیناز در صنایع آرایشی، دارویی و کشاورزی، به‌ویژه در افزایش ماندگاری پس‌ازبرداشت محصولات کشاورزی از طریق کاهش پدیده قهوه‌ای شدن آنزیمی‌باشد.