فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی برنج انبارشده به مایکوتوکسین‌ها که در پی رشد قارچ‌های مولد در شرایط نامطلوب نگهداری (به‌ویژه دما و رطوبت بالا) رخ می‌دهد، یک تهدید جدی برای ایمنی غذایی و پایداری اقتصادی در مناطق وابسته به کشت برنج محسوب می‌شود و می‌تواند منجر به افزایش تلفات پس از برداشت تا ۵ تا ۱۵ درصد گردد. . در این پژوهش نقش ویژگی‌های بسته‌بندی جاذب در کاهش تجمع مایکوتوکسین‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. ۱۲۰ نمونه برنج دانه‌بلند ( Oryza sativa )، در چهار نوع بسته‌بندی (مبتنی بر سیلیکاژل، خاک رس، تقویت‌شده با نانوذرات، و شاهد) تحت شرایط کنترل‌شده (دمای ۲۵–۳۵ درجه سانتی‌گراد، رطوبت نسبی ۶۰–۹۰ درصد) به مدت شش ماه ذخیره شدند. سطوح مایکوتوکسین به‌صورت دو هفته یک‌بار با استفاده از کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا اندازه‌گیری شد و میزان رشد قارچ از طریق شمارش واحدهای تشکیل‌دهنده کلنی مورد ارزیابی قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها نیز آزمون آنالیز واریانس دوطرفه و مدل‌سازی رگرسیونی با بهره‌گیری از نرم‌افزار R انجام شد. یافته‌ها نشان دادند که بسته‌بندی‌های تقویت‌شده با نانوذرات و سیلیکاژل توانستند سطوح مایکوتوکسین را تا حدود ۶۲ درصد کاهش دهند؛ به‌طوری‌که میانگین آفلاتوکسین به 8/1 µg/kg و فومونیسین به 5/3 µg/kg رسید، در حالی که در بسته‌بندی شاهد به‌ترتیب 4/12 و 8/9 µg/kg اندازه‌گیری شد (001/0 p <). همچنین، در بسته‌بندی‌های غیرجاذب همبستگی معنادار و قوی میان رطوبت و تجمع مایکوتوکسین مشاهده گردید (01/0=r، 0/89p<). این یافته‌ها بیانگر آن است که بسته‌بندی‌های جاذب پیشرفته از طریق مهار رشد قارچی، ایمنی غذایی را بهبود می‌بخشند و می‌توانند راهکارهای عملی برای کاهش مخاطرات بهداشتی و زیان‌های اقتصادی فراهم کنند؛ هرچند برای شناسایی گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه‌تر، پژوهش‌های تکمیلی همچنان ضروری است.