نقش کشاورزان خرده‌پا در تأمین امنیت غذایی ملی از دیدگاه کارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان باشت: کاربرد نظریۀ داده بنیاد

نویسندگان

1 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج ،یاسوج، ایران

2 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج ،یاسوج، ایران

doi
https://doi.org/10.71516/qafj.2025.1212825
چکیده

یکی از مسیرهای اصلی برای دستیابی به امنیت غذایی و تغذیه‌ای پایدار، تکیه بر تولید محلی مواد غذایی مغذی است؛ مسیری که در آن کشاورزان خرده‌پا نقشی محوری ایفا می‌کنند. با توجه به محدودیت‌های این گروه و کمبود تحقیقات پیشین، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش کشاورزان خرده‌پا در تولید و امنیت غذایی از دیدگاه کارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان باشت انجام شد. روش تحقیق مبتنی بر راهبرد نظریه‌پردازی زمینه‌ای با رویکرد کیفی و استقرایی بود. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و سپس گلوله‌برفی صورت گرفت و با ۲۰ نفر از کارشناسان مصاحبه نیمه‌ساختار یافته انجام شد. مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز (۴۸ کد)، محوری (۱۶ کد) و انتخابی تحلیل گردید. برای اطمینان از روایی و پایایی داده‌ها، از مثلث‌سازی، بازبینی مشارکت‌کنندگان، مشورت با اساتید و مستندسازی دقیق مراحل تحقیق استفاده شد. در تحلیل نهایی، «کشاورزان خرده‌پا» به‌عنوان پدیده اصلی معرفی شدند. شرایط علی اثرگذار شامل حمایت‌های دولتی و رسانه ای، توانمندسازی و مشارکت زنان، دسترسی نسبی به مکانیزاسیون، اهمیت زمین و حرفه کشاورزی، سلامت مصرف‌کننده و بهره‌مندی از دانش و تجربه کشاورزی بود. یافته‌ها نشان داد که کشاورزان خرده‌پا ستون فقرات امنیت غذایی کشور هستند و تقویت آن‌ها  برای پایداری تولیدات ضروری است. کارشناسان بر لزوم حمایت‌های چندجانبه تأکید داشتند؛ از جمله فراهم کردن تسهیلات مالی، توسعه آموزش و ترویج، گسترش فناوری و نوآوری و بهبود نظام بازاررسانی. تنها در این صورت است که می‌توان نقش کلیدی این واحدها را در تولید و تأمین امنیت غذایی تثبیت و گسترش داد.