فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیاه‌پالایی به‌عنوان روشی زیست‌پایه و کم‌هزینه، در سال‌های اخیر برای کاهش آلودگی خاک به فلزات سنگین مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش، اثر افزودن دو درصد وزنی بیوچار حاصل از چوب مرکبات بر توان گیاه یاتروفا کورکاس ( Jatropha curcas ) در پالایش سرب از خاک شنی آلوده بررسی شد. آزمایشی گلدانی به‌صورت طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل چهار سطح آلودگی سرب (۰، ۴۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک از منبع نیترات سرب) و دو سطح بیوچار (۰ و ۲ درصد وزنی) بودند. پس از پایان دوره رشد، غلظت سرب قابل‌استخراج (DTPA) و سرب موجود در بافت‌های گیاه، pH خاک و بیوماس اندام‌های هوایی و زیرزمینی اندازه‌گیری و داده‌ها با آزمون ANOVA و مقایسه میانگین‌ها به روش دانکن DMRT، 05/0=α تحلیل شدند. نتایج نشان داد افزودن بیوچار به‌طور معنی‌داری موجب افزایش بیوماس اندام هوایی و ریشه گیاه شد و در بالاترین سطح آلودگی (mg/kg 400) غلظت سرب قابل‌دسترس در خاک را به میزان چشمگیری کاهش داد. بیشترین تجمع سرب در ریشه مشاهده شد که بیانگر نقش تثبیت فلز در ناحیه ریشه است. به‌کارگیری ۲ درصد بیوچار چوب مرکبات در خاک‌های شنی آلوده به سرب، با بهبود رشد گیاه و کاهش فراهمی سرب، کارایی گیاه یاتروفا در پالایش زیستی را ارتقا می‌دهد و می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر برای کاهش ریسک زیست‌محیطی فلزات سنگین پیشنهاد شود.