جداسازی، شناسایی و تعیین ماهیت اگزوپلی‌ساکارید تولیدشده توسط باکتری‌های موجود در لبنیات محلی کرمان

نویسندگان

1 گروه میکروبیولوژی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 گروه میکروبیولوژی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران

doi
https://doi.org/10.71516/qafj.2025.1221670
چکیده

اگزوپلی‌ساکاریدهای باکتری‌های اسید لاکتیک اگر به‌عنوان افزودنی غذایی مورد استفاده قرار گیرند، اثرات سلامتی بالقوه‌ای دارند. هدف از این پژوهش، جداسازی باکتری‌های تولیدکننده اگزوپلی‌ساکارید از لبنیات محلی کرمان و تعیین ماهیت اگزوپلی‌ساکارید تولیدی می‌باشد. 46 نمونه از محصولات لبنی سنتی در شرایط استریل جمع‌آوری‌ شده و روی محیطMRS agar کشت داده شد. پس از خالص‌سازی و بررسی خصوصیات میکروسکوپی، ماکروسکوپی و تست‌های بیوشیمیایی، 20 جدایه انتخاب گردیده و تولید اگزوپلی‌ساکارید، با روش فنل‌/‌سولفوریک اسید اندازه‌گیری شد. نتایج با منحنی استاندارد گلوکز مقایسه و میزان تولید بر حسب میلی‌گرم بر لیتر تعیین گردید. الگوی تولید اگزوپلی‌ساکارید با الگوی رشد باکتری‌ها و نیز اثرات تغییرات دما و اسیدیته بر میزان تولید اگزوپلی‌ساکارید و طیف FTIR به‌منظور تعیین ماهیت آن بررسی شد. درنهایت جدایه‌های برتر از نظر میزان تولید اگزوپلی‌ساکارید انتخاب و به روش مولکولی شناسایی شدند. نتایج نشان داد 20 جدایه مورد بررسی هر دو نوع اگزوپلی‌ساکارید باند شده و رهاشده را تولید کردند. دو جدایه برتر متعلق به لاکتوکوکوس لاکتیس و انتروکوکوس فاسیوم می­باشند. بیشترین مقدار تولید، در دمای ° C 37و اسیدیته7 و 5/7، در انتهای فاز لگاریتمی رشد می‌باشد.گروه‌های عملکردی اگزوپلی‌ساکارید خالص‌شده حاصل از طیف‌سنجی مادون‌قرمز شامل گروه‌های آلدئیدی، (O-H)، (C-H) و (C=O) می‌باشند.گروه‌های عاملی، اشاره به ماهیت قندی اگزوپلی‌ساکارید دارد. نتایج نشان داد که باکتری‌های جدا شده از لبنیات محلی استان کرمان، دارای توانایی تولید اگزوپلی‌ساکارید می‌باشند. این یافته‌ها پتانسیل کاربرد این جدایه‌ها را به‌عنوان منابع طبیعی تولید اگزوپلی‌ساکاریدهای زیست‌فعال در صنایع غذایی و سلامت‌محور تأیید می‌کند.