فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باتوجه به پیامدهای گسترده حوادث صنعتی در حوزه‌های انسانی، مالی و محیط ‌زیستی، به‌کارگیری راهکارهای نوین برای پیشگیری و کاهش این رویدادها امری ضروری به نظر می‌رسد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل حوادث صنعتی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین هوش مصنوعی و بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر واقعیت مجازی در ارتقای ایمنی کارمندان می باشد. این مطالعه توصیفی-کاربردی بوده و جامعه آماری شامل کلیه حوادث ثبت‌شده در صنایع نفت و گاز منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ می¬باشد. از میان ۳۵۰۰ حادثه ثبت‌شده، تعداد ۱۲۰۰ نمونه به روش نمونه‌گیری هدفمند و با در نظر گرفتن معیارهایی همچون شدت حادثه، تکرارپذیری، تنوع شرایط کاری و پراکندگی زمانی-مکانی انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از الگوریتم‌های Random Forest،XGBoost  و شبکه عصبی مصنوعی تحلیل شدند. نتایج نشان داد مدل Random Forest با دقت ۸۹٪ توانایی پیش‌بینی شرایط حادثه‌خیز را دارد. همچنین اجرای آموزش تعاملی واقعیت مجازی بر روی ۵۰ نفر از کارمندان، منجر به افزایش معنادار دانش ایمنی و کاهش زمان واکنش به شرایط خطرناک گردید (01/0 p <). نتایج نشان می‌دهد ترکیب تحلیل داده محور و آموزش واقعیت مجازی می‌تواند راهکاری مؤثر برای ارتقای سطح ایمنی و کاهش ریسک‌های عملیاتی در صنایع پرخطر نفت و گاز، حوادث ثبت‌شده در بخش‌های کشاورزی مانند استفاده از ماشین‌آلات سنگین، سمپاشی و صنایع غذایی و بسته‌بندی باشد. از محدودیت‌های پژوهش، محدود بودن داده‌ها به یک منطقه صنعتی و نمونه‌ کوچک آموزش واقعیت مجازی است. پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی، داده‌های گسترده‌تر و الگوریتم‌های پیشرفته‌تر به کار گرفته شوند.