نانوذرات اکسید نیکل به‌عنوان آنتی‌اکسیدان نوین در روغن‌های خوراکی تحت حرارت

نویسندگان

1 گروه شیمی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

doi
https://doi.org/10.71516/qafj.2026.1229976
چکیده

اکسیداسیون لیپیدی یکی از چالش‌های اصلی در حفظ کیفیت، ایمنی و ماندگاری روغن‌های خوراکی محسوب می‌شود که منجر به کاهش ارزش تغذیه‌ای و تشکیل ترکیبات نامطلوب می‌گردد. نانوذرات اکسید نیکل به دلیل سطح ویژه بالا، پایداری حرارتی و ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاص، گزینه‌ای بالقوه برای بهبود پایداری اکسیداتیو روغن‌های خوراکی هستند. نانوذرات اکسید نیکل به روش سل-ژل سنتز و با تکنیک‌های XRD، TEM، SEM و BET برای تعیین ساختار کریستالی، مورفولوژی، اندازه ذرات، مساحت سطح و تخلخل شناسایی شدند. اثر نانوذرات بر اکسیداسیون لیپیدی روغن آفتابگردان به‌عنوان یک سیستم مدل، تحت شرایط حرارتی کنترل‌شده با شبیه‌سازی بررسی شد. میزان پیشرفت اکسیداسیون با اندازه‌گیری عدد پراکسید در بازه‌های زمانی مشخص ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که حضور نانوذرات اکسید نیکل موجب کاهش معنی‌دار عدد پراکسید در مقایسه با نمونه شاهد شد و افزایش غلظت نانوذرات اثر مهاری بیشتری بر تشکیل پراکسیدها ایجاد کرد. ویژگی‌های مهندسی نانوذرات شامل اندازه مناسب (~10 نانومتر)، قطر حفره (~7.3 نانومتر) و مساحت سطح ویژه بالا (~109 m²/g)  نقش مهمی در افزایش فعالیت مهاری و تعامل با رادیکال‌های آزاد دارند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که نانوذرات اکسید نیکل می‌توانند به‌عنوان افزودنی نوین مهندسی مواد برای بهبود پایداری اکسیداتیو روغن‌های خوراکی مورد استفاده قرار گیرند و نیاز به آنتی‌اکسیدان‌های سنتزی را کاهش دهند.