رویکرد نوین نانوواکسن پوششدار در کنترل کلستریدیوز، سلامت دام و ایمنی غذایی
نویسندگان
1 بخش تحقیق و توسعه، شعبه کرمان، موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران
2 بخش تحقیق و توسعه، شعبه کرمان، موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران
3 گروه میکروبیولوژی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
4 گروه میکروبیولوژی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
5 گروه میکروبیولوژی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
doi
https://doi.org/10.71516/qafj.2026.1230059چکیده
کلستریدیوم پرفرنجنس عامل بیماریهای متنوعی در دامهای اهلی در سطح جهان و ایران به شمار میرود. این بیماریها علاوه بر مرگومیر و تهدید سلامت دام، میتوانند با کاهش تولید و افت کیفیت فرآوردههای دامی مانند گوشت و شیر، مستقیماً بر ایمنی و ارزش غذایی محصولات تأثیر بگذارند. بااینوجود، واکسیناسیون روشی مقرونبهصرفه و مؤثر برای مهار عفونتهای کلستریدیایی محسوب میشود. در این پژوهش، اثربخشی نانو واکسن پوشش یافته با غشا سلولی در کنترل کلستریدیوز بهعنوان رویکردی نوین برای ارتقا سلامت دام و کیفیت مواد غذایی ارزیابی شد. 30 رأس گوسفند در 6 گروه آزمون و شاهد توزیع و نانو فرمولاسیونها به اشکال برهنه و پوشش یافته با غشا، طبق دو برنامه ایمنسازی (یکبار و سه بار تزریق)، به چهار گروه آزمون تزریق شدند. گروههای شاهد مثبت و منفی به ترتیب واکسن انتروتوکسمی و بافر فسفات سالین دریافت کردند. ارزیابی پاسخهای ایمنی در بازه زمانی 150 روز با روش الایزا غیرمستقیم انجام شد. نتایج نشان داد تیتر آنتیبادی در گوسفندان ایمن شده با نانو واکسن پوشش یافته با غشا، بهویژه پس از دریافت دوز یادآور، به میزان قابل توجهی بالاتر از نانو واکسن برهنه بود. مدتزمان پاسخ ایمنی پس از ایمنسازی با واکسن انتروتوکسمی در مقایسه با گروههای آزمون به طور چشمگیری کوتاه بود. لذا فناوری نانو واکسن پوشش یافته با غشا، با افزایش کارایی ایمنی، توان بالقوهای در کاهش ضایعات اقتصادی، افزایش تولید و بهبود کیفیت و ایمنی محصولات دامی خواهد داشت و میتواند بهعنوان رویکردی کارآمد در بهینهسازی عملکرد واحدهای دامپروری، ارتقا بهرهوری و سلامت در زنجیره دام مطرح شود.
