تطبیق دو مفهوم «تعلیم» و «تربیت» بر اساس آراء غزالی و عنصرالمعالی
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور سمنان
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران (نویسنده مسئول)
3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور گرمسار
doi
چکیده
تحلیل تطبیقی دو مفهوم تعلیم و تربیت بر اساس آراء ابوحامد محمد غزالی توسی و عنصرالمعالی، رویکردهای خاصی را در شیوهها و روش تعلیم و تربیت نشان میدهد. با اینکه موضوع فکر و روش خِردورزی غزالی، در ظاهر بر اساس مبانی تعلیمی و تربیتی انسان نیست، تأمل در متن نوشتههایش، وجود و ظهور چنین پدیدۀ تربیتیتعلیمی را نشان میدهد؛ بهگونهای که حجم بیشتر کتاب کیمیای سعادت را همین مباحث تشکیل میدهد. عنصرالمعالی بهعنوان امیرزادۀ آل زیار، نیز چنین رویکردی به مبانی تربیتی انسان دارد. تلاش پژوهشگر عمدتاً متمرکز بر یافتههای دو متن کیمیای سعادت و قابوسنامه و تطبیق آن با ایدههای مفاهیم تعلیم و تربیت از دیدگاه جامعهشناسی بوده است. یافتههای پژوهش حاضر که به روش تحلیلیتوصیفی انجام یافته، نشان میدهد که کتابهایی مانند کیمیای سعادت و قابوسنامه، بستر مناسبی برای طرح تفکرات و راهکارهای جامعهشناسیِ تعلیم و تربیت و بروز آن در جامعه است. متفکر دانشمندی همانند غزالی توسی و عنصرالمعالی سعی کردهاند تا با استفاده از ابزار داستان، تمثیل یا حکایت، به مبانی شناخت نفس انسان، تربیت نفس و تربیت خِرَد و راهکارهای پیشرفت و رشد انسان در قالب نظام تعلیمی و تربیتی اشاره کنند.
