رویکرد مخاطبگزین شمس و نقش آن در تکوین ساختار مقالات
نویسندگان
1 دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز و مربی مراکز علمی کاربردی استان اصفهان
doi
چکیده
یکی از مسائل پراهمیت در خوانش مقالات، نحوۀ تعامل شمس تبریزی با مخاطبانش است. ساختار مقالات بیش از هر مطلب دیگری، متأثر از نگاه مداوم شمس به مخاطب بوده است. شمس تبریزی در لابهلای مقالات به تبیین جایگاه و نقش مخاطب در تکوین اثرش، مخاطب خاص و چگونگی تعامل با وی پرداخته است. وی نه مخاطبمحور نه مخاطبسالار و نه مخاطبناشناس بوده است؛ او مخاطبگزینی بوده که وسواس فراوانی در تخصیص خطاب و کلام داشته است. بیان مختصر و موجز، نامأنوس، دیریاب و دشوار و پرابهام شمس با مخاطبان خویش در مواضعی از مقالات، تغییر و نوسان یافته است. روی سخن شمس در مقالات، بیشتر با مخاطبان زبدهای بوده که عمدتاً قادر به درک و دریافت زبان ویژۀ وی بودهاند؛ ازاینرو، وی در مقالات تلاش کرده است تا بهنحو مؤثری با آنان ارتباط برقرار کند. در این مقاله، نویسنده به شیوۀ تحلیلی و توصیفی، در پی تبیین شیوههایی ارتباطی است که شمس با بهکاربستن آنها بر ذهن و ضمیر مخاطبان تأثیر گذاشته است.