سیاست همکاری آبی: راهبرد حقوقی برای صلح و امنیت بین‌المللی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران‏

2 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

doi
10.22059/jplsq.2022.340520.3056
چکیده

تحول مفهومی صلح و امنیت دامنة این اصطلاح را از مفهوم مضیق جنگ و تهدیدات نظامی فراتر برده است؛ تا جایی که امروزه استقرار صلح و امنیت در جامعۀ بین‌المللی در گرو تأمین نیازها و حیات باکرامت انسان دانسته می‌شود. رویکرد انسان‌مدارانه نسبت به این مفاهیم و اجتناب‌ناپذیر بودن دسترسی به آب کافی و سالم برای برآوردن نیازهای انسانی، ایده‌هایی مبنی بر کشف رابطۀ مدیریت منابع آبی با صلح و امنیت بین‌المللی را مطرح کرده است. ازاین‌رو سؤال اصلی پژوهش آن است که ارتباط آب و صلح و امنیت بین‌المللی چگونه است و سازوکار سیاسی-حقوقی تحقق صلح و امنیت آبی بین‌المللی چیست؟ مطالعات توصیفی- تحلیلی در این نوشتار، بر مبنای داده‌های کتابخانه‌ای و بررسی نظریات اندیشمندان سیاسی و اسناد بین‌المللی بیانگر آن است که آب، صلح و امنیت بین‌المللی با یکدیگر رابطۀ تنگاتنگی دارد، به‌طوری‌که آب می‌تواند عاملی برای برپایی صلح و امنیت بین‌المللی باشد، ولی چنانچه این مادۀ ارزشمند به‌درستی مدیریت نشود، می‌تواند محرکی برای برهم خوردن صلح و امنیت در سطوح مختلف ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. در این میان، سیاست همکاری آبی دولت‌ها امنیت آبی را در جامعۀ بین‌المللی تسهیل و تأمین می‌کند و حقوق بین‌الملل می‌تواند این همکاری را تنظیم، تقویت و تضمین کند.