عرف عام در نظریه‌های آنتونیو گرامشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاست‌گذاری فرهنگی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

doi
چکیده

آنتونیو گرامشی روشنفکر و سیاست مدار کمونیست ایتالیایی، یکی از مهم ترین نظریه پردازان بزرگی که نظریاتش به شدت بر مطالعات فرهنگی ، مارکسیسم ایتالیا و اروپا تاثیر گذار بود. وی قائل به زیربنایی است که به گونه ای دیالکتیکی با مجموعه ای از روبنا در ارتباط است که این مجموعه شامل مقولاتی چون: سیاست، فرهنگ، حقوق، ایدئولوژی، و تمام آن اعمال اجتماعی که رابطه مستقیمی با تولید کالاهای مادی ندارد بلکه به صورت غیر مستقیم درگیر مشروعیت بخشیدن به شیوه تولید هستند. طبقه ی مسلط نه تنها از نظر سیاسی و اقتصادی جامعه را زیر نظارت دارد، بلکه شیوه ی خاص نگرش خویش به جهان و انسان و روابط اجتماعی را نیز چنان همه‌گیر می‌کندکه به صورت عرف عام در می‌آید و آنانی که زیر تسلط هستند این نگرش را همچون پاره‌ای از نظم طبیعی جهان می‌پذیرند. هم چنین ممکن است عرف عام به صورت نیروی کارآمد بر ضدهژمونی طبقه مسلط تبدیل گردد که گرامشی به این بُعد از عرف عام، قوه‌ی تمیز (Good Sense) می گوید. بنابراین عرف عام درنظر گرامشی چندرشته ای و دارای نقش های چندگانه است. بدین جهت نوشتار حاضر بر آن است تا مهم ترین ایده های گرامشی در خصوص عرف عام را تشریح و تبیین کند و جایگاه آن را در نظریه ها و آثار وی کنکاش و بررسی کند.