بررسی ظرایف معناییِ نوع تعلیمی در بخشی از هفتپیکر بر پایۀ سبک شناسی لایه ای
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری(نویسنده مسؤول)
3 دانشیارگروه زبانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد
4 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری
doi
چکیده
آثار ادبی متناسب با نوع ادبی، شاخصههایی مییابند. تنوع محتوایی در بعضی از آثار ممکن است زمینۀ آشفتگی و عدم تناسب زبان با شاخصههای نوع را فراهم آورد. هفتپیکر اثری است که تنوع محتوایی از ارزشهای آن نکاسته است. تناسب زبان با شاخصههای صوری و محتوایی در انواع ادبی و ظرایف پیوند هنری زبان و معنا در لایههای مختلف، از عوامل اعتلای این اثر است. از آنجا که اثرِ ادبی متشکل از لایههای درهمتنیدهای است، تحلیل متن هفتپیکر با رویکرد سبکشناسی لایهای، شیوهای کارآمد در کشف ظرایف هنری و ظرفیتهای زبانیِ بهکاررفته در هر لایه است. لایههای زبانی هفتپیکر متناسب با تغییر محتوا در هر بخش، شاخصههایی در لایههای زبان مییابد. نظامی فراخور محتوا که رنگ تعلیمی، غنایی و حماسی به خود میگیرد، با ایجاد تناسب میان شاخصههای زبان و محتوا، گزینش و نحوۀ کاربرد واحدهای زبانی، پیوند درونی لایههای زبان، تنش در عناصر زبان و ایجاد دلالتمندی، سبب حرکت زبان در راستای تقویت محتوا و تبلور نوع ادبی در آن بخش میشود. در بخشهای تعلیمی، بهرهمندی از شاخصههای صوری و محتواییِ این نوع، سبب استحکام زبان در این اثر شده است.