مضمونپردازیهای تعلیمی و اخلاقی در غزلیات کلیم کاشانی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران، (نویسندۀ مسئول)
doi
چکیده
یکی از شاعران توانمند، تصویرپرداز و مضمونساز سبک هندی کلیم کاشانی است که از پدیدههای مختلف طبیعی و غیرطبیعی برای مضمونسازی بهره گرفته است. غزلیات کلیم سرشار از آموزههای تعلیمی و مضامین و معانی حکمی و مفاهیم والای انسانی و اخلاقی است که شاعر هر کجا مجال یافته به پند و اندرز مخاطب پرداخته است. هدف از نگارش این مقاله که به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام شده این است که به بررسی بنمایهها و زمینههای تعلیمی و اخلاقی غزلیات کلیم بپردازد. در مضامین اخلاقی اشعار وی، دو مورد جلب نظر میکند: 1- زودگذر بودن دنیا و ناپایداری آن 2- ویرانگری و نابودی دلبستگی به مادیات. نوعی نگاه شبهخیاموار که در ادبیات و تاریخ اندیشۀ ما پیشینۀ دور و درازی دارد. مورد دیگر اینکه در شعر وی، تأثیر طبیعت و محیط زندگی شاعر مشاهده میشود؛ همان ویژگیای که شعر سبک هندی را از سبکهای پیش از خود متمایز میکند. گویی چنین محیطی بر خلاف فضای درباری شاعران پیشین اقتضای نگاه متواضعانه و اخلاقمدار شاعر را داشته است. نکتۀ دیگر حضور اصطلاحات عرفانی در شعر کلیم است، وی به فراخور موضوع به پیر جام، شیخ، فیض ازلی، زهد و تقوی، توکل، فقر، حیرت، معرفت و استغنا اشاره میکند و در پیوند با عناصر طبیعت، کوچه و بازار و فضای خانه با خلاقیت شاعرانۀ خود مضامین ناب اخلاقی و تعلیمی خود را میآفریند. در کل، به نظر میرسد ترک دیار و دل بریدن از متعلقات، پیشینۀ عرفان و تصوف، زندگی در محیط مردمی، باریکبینی و نازکخیالی موجود در سبک
