تحلیل محتوای کتاب قابوسنامه از منظر تربیت فردی و اجتماعی در تربیت نسل جدید
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران
doi
10.71630/parsadab.2025.1211769چکیده
قابوسنامه اثر ارزشمند عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر زیاری از جمله متون کلاسیک ادبیات فارسی است که در قرن پنجم هجری به عنوان فرهنگنامه تربیتی و به گفتار دکتر بهار«فرهنگ ایرانیان قبل از حمله مغول» تألیف شده است. این پزوهش به بررسی و تحلیل محتوای کتاب قابوس نامه از منظر تربیت فردی و اجتماعی در قالب پزوهش کیفی میپردازد. ابزار گردآوری کتابخانهای و روش اجرای آن بررسی محتوای کتاب قابوسنامه و رویکرد تجزیه و تحلیل دادهها، رویکرد توصیفی تحلیلی، با ارائه الگوهای تربیتی جامع در 44 باب از قابوسنامه است. با تحلیل دادههای دریافتی از متن کتاب-آموزههای تربیتی فردی و اجتماعی قابوسنامه و نقش و تآثیر آن- بیان شد که چگونه میتوان از حکمتهای کهن ایرانی-اسلامی در تربیت نسل جدید بهره برد. خودشناسی، خردورزی، دانشاندوزی، مسؤولیتپذیری فردی، تهذیب نفس، پرورش خلاقیت، مدیریت هیجانات و... از مؤلفههای تربیت فردی و آداب معاشرت، ارتباط مؤثر، انتخاب صحیح دوست، مسؤولیت پذیری اجتماعی، اخلاق حرفهای، مهارت حل تعارض، همکاری و کار گروهی و...از مؤلفههای تربیت اجتماعی در قابوسنامه هستند. روشهای غیرمستقیم و داستانمحور قابوسنامه در مقایسه با آموزشهای مستقیم امروزی، تأثیر ماندگارتری بر مخاطب داردو در تربیت فردی و اجتماعی و به تبع آرامش در زندگی بسیار مؤثر است.