کاربست تعلیمی نظریۀ ژان‌ژاک روسو در مطالعۀ رمان «به هادس خوش آمدید» اثر بلقیس سلیمانی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.71630/parsadab.2025.1205823
چکیده

به هادس خوش آمدید داستانی واقع‌گرا و در بافت خانواده با محوریت شخصیت زن اثرِ بلقیس سلیمانی است. این رمان در زمان جنگ و با توجه به اجتماع دهۀ شصت ایران ترسیم شد‌ه است. روسو ناقد «واقعیات جامعه» از انسان، عدالت و حق به‌صورت فلسفۀ سیاسی بحث می‏‌کند. او انسان ایده‌ال / بالغ را حاصل تربیتی بر محوریت قانون و آزادی اخلاقی می‌داند. پژوهش پیش‌رو با روش کتاب‌خانه‌ای و به شیوۀ توصیفی- تحلیلی درپیِ بررسی تعلیم و تربیت در بستر خانواده و نشان دادن آسیب‌های موجود در این بستر و بازتاب آن در آیندۀ فرزندان است. در این رمان، شخصیت اصلی یا قهرمان سرخورده می‌شود؛ زیرا در خانواده‌ای رشد کرده که قانون آن را پدری سنتی و مستبد تدوین کرده و با زور و ارعاب حق انتخاب را از اعضای خانواده و فامیل گرفته است. براثر نظام فئودالی، گفتمان غالب با پدر است و بر خاندان و ایل نفوذ دارد. اعضای خانواده تعلیم و تهذیب نشده‌اند، لذا به آزادی اخلاقی تن نمی‌دهند. از طرف دیگر قانون بدون در نظر گرفتن منفعت عمومی و بدون رضایت اعضا تدوین شده است. شخصیت‌های داستان که نسخه‌ای از افراد جامعه هستند، در گذر زمان استحاله می‌شوند و این تغییر به‌سوی سراشیبی و خسران است. خانواده پرآسیب و غیرایمن و  اعضا بالغ نیستند. از این‌رو عقوبت و مجازات در شخصیت‌های داستان به‌ویژ قهرمان داستان دیده می‌شود.