فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مثنوی جمال و جلال(808 ه. ق) در بحر خفیف و در 4735 بیت،  از محمّد نزل آباد(قرن نهم هجری)  از شاعرانِ  عارف دورۀ تیموری است. موضوع اصلی این منظومۀ غنایی شرح عشق و دلدادگی شاهزاده جلال به دختری از سرزمین پریان،  بنام جمال  است که در کوه قاف مسکن دارد. در این منظومۀ عرفانی، عاشق و معشوق بعد از تحمل ِسختی­ها، مهالک، منازل و طرایق  به وصال هم می­رسند و در آغوش هم می­میرند و همچون قهرمانان حکایت­های عارفانه، از طریق فنا به بقا می­رسند. گونۀ ادبی شعرتعلیمی حدود و ثغور خاصی ندارد و در بطن و جوف اغلب مضامین شعر فارسی از جمله ادب غنایی جاری و ساری است و این امر بدان سبب است که برای شاعران عارف حکایت بهانه­ایی برای طرح مباحث تعلیمی بوده است. مقالۀ حاضر می­کوشد تا با روش توصیفی به علل و انگیزه رویکرد تعلیمی منظومۀ جمال و جلال بپردازد. براساس دستاورد تحقیق با توجه با اینکه محمد نزل آباد از  شاعران عارف زبان فارسی است و برای عُرفای شاعری که اخلاق مدار بودند، توجه به مسائل اخلاقی، تهذیب نفس و سیر و سلوک باطنی مهم بوده وآنان، مخاطبان خود را نیز به اخلاق نیک و تزکیة درون دعوت می­کرده­اند،  این امر در انگیزۀ کاربرد مضامین تعلیمی در منظومه­ جمال و جلال نقش خیلی مهمی دارد.  بدین سبب است که محورمهم بحث ارزش­های اخلاقی در مثنوی جمال و جلال  تکیه بر کرامت وشرافت انسانی است.