فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منظومۀ پلنگینه‌پوش، اثر شوتا روستاولی، از برجسته‌ترین متون حماسی و عاشقانه در ادبیات کلاسیک گرجی است که به‌سبب تأثیرپذیری از سنت‌های شرقی، به‌ویژه ادب فارسی و حکمت ایرانی–اسلامی، سرشار از مضامین اخلاقی و تعلیمی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–توصیفی و بر پایۀ مطالعات تطبیقی در ادب تعلیمی، به واکاوی ساختار و بسامد آموزه‌های اخلاقی در این منظومه پرداخته است. داده‌های تحقیق با روش تحلیل محتوا استخراج و بر اساس ده مؤلفۀ اخلاقیِ اصلی شامل شجاعت، سخاوت، وفاداری، خردورزی، دعا و نیایش، نیکنامی، جوانمردی، رازداری، شرم و آزرم، و دادگری طبقه‌بندی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که آموزۀ شجاعت (6/23درصد) بیشترین بسامد را در متن دارد و به‌عنوان بنیاد شخصیت‌سازی قهرمانان مطرح است. پس از آن، سخاوت (5/20درصد) و وفاداری به عهد (5/15درصد) جایگاهی محوری در نظام ارزشی منظومه دارند که بازتاب‌دهندۀ پیوند عمیق میان پهلوانی و اخلاق معنوی است. آموزه‌های خردورزی (4/12درصد) و دعا و نیایش (۷/۷درصد) نشانگر پیوند میان عقل و ایمان در جهان‌بینی شاعرند؛ در حالی که مفاهیمی چون نیکنامی، جوانمردی و رازداری کارکرد اجتماعی و عرفانی منظومه را تقویت می‌کنند. در مراتب پایین‌تر، شرم و آزرم (6/3درصد) و دادگری (8/1درصد) نیز گرچه بسامد کمتری دارند، اما از نظر معناشناسی نقشی توازنی در ساخت اخلاقی اثر ایفا می‌کنند. یافته‌ها حاکی از آن است که پلنگینه‌پوش نه صرفاً منظومه‌ای عاشقانه یا حماسی، بلکه اثری تعلیمی است که در آن اخلاق پهلوانی با آموزه‌های عرفانی و انسانی تلفیق شده است.