ارزیابی درک خطر تغییرات آب و هوایی و پیامدهای سلامتی مرتبط با آن در کارکنان بهداشتی و درمانی

نویسندگان

1 استادیار، متخصص بیماری‌های عفونی، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران

2 دانشیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های غیر واگیر، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران

3 دانشجوی دکترای تخصصی آموزش پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، ایران. کارشناسی ارشد آمار زیستی،

4 دانشجوی پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، ایران

doi
10.30468/jsums.2025.8089.3248
چکیده

زمینه و هدف: تغییرات آب و هوایی تهدیدی جدی برای سلامت انسان است و کارکنان بهداشتی نقش مهمی در مقابله با پیامدهای آن دارند. این مطالعه باهدف ارزیابی درک خطر تغییرات آب و هوایی و پیامدهای سلامتی مرتبط  با آن در بین کارکنان بهداشتی درمانی انجام‌شده است.مواد و روش­ها: مطالعه مقطعی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته درک خطر در بین 293 نفر از کارکنان بهداشت و درمان در سطح کشور در سال 1403 انجام شد. پرسشنامه ابعاد شناختی، احساسی، اجتماعی و نهادی درک خطر را ارزیابی کرد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS تجزیه‌وتحلیل و روایی پرسشنامه به‌صورت روایی محتوایی، توسط 5 نفر از اساتید و محققین حوزه سلامت و  پایایی آن نیز از طریق  آلفای کرونباخ  و با میانگین عدد78/0 تائید شد.یافته­ها: زنان در مقایسه با مردان، درک خطر بالاتری در ابعاد مختلف و درک خطر کلی نشان دادند. کارکنان مراکز بهداشتی نیز درک خطر بالاتری نسبت به کارکنان مراکز درمانی داشتند. با افزایش سن، سطح درک خطر کاهش یافت. محل خدمت (دولتی/خصوصی) تأثیر معناداری بر درک خطر نداشت. در بعد نهادی درک خطر، تفاوت معناداری بر اساس متغیرهای جمعیت شناختی مشاهده نشد.نتیجه‌گیری: درک خطر پیامدهای سلامتی تغییرات آب و هوایی در بین کارکنان بهداشت و درمان تحت تأثیر جنسیت، محل خدمت (بهداشتی در مقابل درمانی) و سن قرار دارد. زنان و کارکنان مراکز بهداشتی درک خطر بالاتری دارند و با افزایش سن، این درک کاهش می‌یابد. این یافته‌ها در طراحی برنامه‌های آموزشی و مداخلات هدفمند برای افزایش آگاهی و آمادگی این کارکنان در برابر اثرات تغییرات آب و هوایی بر سلامت جامعه مفید خواهد بود.