فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میرزا محسن تبریزی، متخلّص به تأثیر، از شعرای بنام عصر صفوی و از شاگردان خلف صائب  در مکتبِ معنی بیگانه  به شمار می آید. تأثیر، با تأسی از پیشینیان و هم اندیشه با شعرای نامدار عصر صفوی، به دو شیوۀ ایجابی و سلبی مخاطب را به فراگرفتن اندیشه های تعلیمی مثبت دعوت کرده و از اندیشه های تعلیمی  منفی بر حذر می دارد. اندیشه های تعلیمی  در اشعار تأثیر، به تبعیت از پیشینیان و همصدا با شعرای همعصر خویش، به سه طریق بیان شده است: 1. به طور مستقیم، نوع انسان را مورد خطاب قرار می دهد؛ 2. طرف خطاب خود شاعر است، امّا منظور مخاطب است؛ 3. فرد خاصی را مورد خطاب قرار نداده، غیر مستقیم اندیشه های تعلیمی را به مخاطب گوشزد می کند. در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای، اکثر اندیشه های تعلیمی ، در کلّ غزلیّات، متفرّقات و رباعیّات شاعر استخراج شده و با آوردن شواهد مثالی از متون  پیشین و شعرای هم سبک شاعر، مورد تحلیل قرار گرفته است. منشأ اندیشه های تعلیمی  در دیوان اشعار تأثیر، به تبعیت از شعرای پیشین و همنوا با شعرای عصر صفوی، متون تعلیمی- اندرزی ایران قبل از اسلام، آیات قرآنی، احادیث نبوی است. بسآمد اندیشه های تعلیمی- اخلاقیِ سلبی در اشعار تأثیر، بیش از اندیشه های تعلیمی- اخلاقیِ ایجابی است. در اشعار تأثیر، بخصوص غزلیّات، با تأسی از شعرای سبک هندی، بخصوص صائب ، اندیشه های تعلیمی، به دلیل ارتباط افقی ابیات غزل و بهره گیری از پدیدۀ خیال تمثیل از بسامد گسترده ای در مقایسه با اشعار سبک های پیشین برخوردار است.