فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گروه‌بندی حوضه‌های آبخیز با توجه به عوامل اقلیمی و خصوصیات فیزیوگرافی حوضه‌ها پیش‌نیاز تحلیل منطقه‌ای رواناب و استفاده از آن برای تخمین آبدهی حوضه‌های فاقد ایستگاه سنجش دبی است. در این تحقیق با استفاده از داده‌های دبی، متوسط بارش سالانه و خصوصیات فیزیوگرافی حوضه‌های آبخیز و با روش خوشه‌بندی سلسله مراتبی وارد و k-means ، حوضه‌های آبخیز واقع در استان اردبیل به مناطق همگن هیدرولوژیکی تفکیک شدند. به علت تعدد زیاد پارامترها ابتدا با تحلیل مؤلفه‌های اصلی، چهار مؤلفه اول با تبیین 6/83 درصد واریانس کل، به عنوان ورودی تحلیل خوشه‌ای انتخاب شدند. سپس تعداد بهینه خوشه‌ها به کمک روش سلسله مراتبی وارد و رسم نمودار درختی، تعیین و در نهایت با روش k-means خوشه‌بندی نهایی انجام شد. در ادامه با به کارگیری آزمون یکنواختی دالریمپل، زیرحوضه‌هایی که از لحاظ هیدرولوژیکی از یک فرآیند آبدهی پیروی می‌کردند، شناسایی شدند. نتایج آزمون یکنواختی نشان داد که با کنار گذاشتن ایستگاه‌های واقع در خارج از محدوده اطمینان هر خوشه، زیرحوضه‌های که از نظر آبدهی سالانه و سایر پارامترهای فیزیوگرافی و هواشناسی با یکدیگر شباهت داشتند در یک خوشه قرار می‌گیرند. بنابراین تعداد زیرحوضه‌های واقع در خوشه‌های 1، 2، 3 و 4 به ترتیب برابر 8، 4، 9 و 9 حوضه بوده است که می‌تواند در تحلیل منطقه‌ای به منظور برآورد رواناب و سیلاب در حوضه‌های آبخیز فاقد داده‌های دبی سنجی، مورد استفاده قرار گیرد.