نقش سرمایه اجتماعی در مدیریت بحران؛ مطالعه موردی سیل استان لرستان در سال ۱۳۹۸
نویسندگان
1 استاد تمام ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران
2 کارشناسارشد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران
doi
10.22059/ijsp.2024.317922.670835چکیده
هدف این پژوهش بررسی نقش مولفههای سرمایه اجتماعی در بحران و تاثیر آنها بر کیفیت مدیریت بحران است. روش تحقیق کیفی و با استفاده از مصاحبه (گروههای کانونی) انجام شده است. برای تحقق اهداف، پنج گروه کانونی براساس ویژگیهای افراد سیلزده (جنسیت، سن، محل سکونت، شغل و آسیبپذیری) تشکیل شد و با روش کیفی و براساس رهیافت کمترساختیافته و سپس متمرکز(قیف)، مصاحبهها انجام شد. بستر مطالعاتی تحقیق، بحران سیل سال ۱۳۹۸ در استان لرستان و جامعه مورد بررسی سیلزدگان این استان است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که وضعیت سرمایه اجتماعی پیش از سیل همچون وضعیت اقتصادی مطلوب نبود و مشکلات معیشتی متعددی وجود داشت. با بروز بحران عواملی مانند بیاعتمادی، مشارکت اجتماعی ضعیف، پیوندهای اجتماعی کمرمق، روحیه داوطلبی پایین، کمتوجهی به ظرفیتهای رسانهای در بحران از سوی نهادهای امدادی و نبود تصمیمگیری موثر و کارآمد باعث تضعیف سرمایه اجتماعی شد و تاثیر بدی بر کیفیت مدیریت بحران داشت. در این تحقیق مدیریت بحران با رویکرد بحرانپذیر مدنظر است که در آن بحران فرصتی برای توسعه درنظر گرفته میشود. با توجه به یافتههای تحقیق، وضعیت مولفه اعتماد بیش از سایر مولفهها نامطلوب است که اثرات محسوس و نامحسوسی بر میزان اثربخشی مدیریت بحران میگذارد.