از تجربه تا سوءمصرف: نگاهی پدیدارشناختی به پدیده اعتیاد
نویسندگان
doi
10.22059/ijsp.2024.365965.671175چکیده
یکی از مهمترین مسائل اجتماعی در دو قرن اخیر را باید سوءمصرف مواد اعتیادآور دانست. این مسئله در سه سطح فرد، خانواده، و نهادها، جامعه را با چالشهای عمده فرهنگی، بهداشتی و اقتصادی مواجه نموده است. متاسفانه برنامههای پیشگیرانه دولتها و نهادهای بینالمللی موفقیت چندانی در مدیریت و مهار این آسیب اجتماعی نداشتهاند. از این رو جهت ارائه تصویری با عمق بیشتر از این مسئله اجتماعی در مقاله حاضر برآن شدیم تا با استفاده از روش پدیدارشناسی به کاوش تجارب زیسته افراد از مسیر تجربه تا سوءمصرف مواد بپردازیم. دادههای مورد نیاز این تحقیق از طریق مصاحبه عمیق با اعضای سمن جمعیت احیای انسانی کنگره 60 شعبه اهواز جمعآوری شد. در مجموع تا رسیدن به اشباع نظری با 34 نفر از اعضای این سمن که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند مصاحبه صورت پذیرفت. حاصل تحلیل دادهها با استفاده از روش کلایزی در تم مرکزی برمودای تکرار مصرف مفهومپردازی شده است. این تم حاصل انتزاع نظری از سه تم اصلی فرزندپروری به مثابه مهارت اجتماعی، بازتولید تفسیری مصرف مواد و سکسوالیته میباشد. برمودای تکرار مصرف حاکی از این واقعیت است که ناکارآمدی نهادی در سه حوزه خانواده، آموزش و فراغت را باید به عنوان متغیری مهم در توضیح چرایی تکرار مصرف و اعتیاد به آن پس از آشنایی نوجوانان و جوانان با مواد اعتیادآور دانست. بنابراین هرچند دسترسی به مواد متغیر مهمی در تجربه اولیه مصرف این قشر میباشد، اما تداوم مصرف و نرخ بالای سوءمصرف را میبایست در ناکارآمدی نهادی سه حوزه نامبرده جستجو نمود.
