بررسی ارتباط ویژگی‌های جمعیت شناختی و رفتاری با خودکارآمدی، ترس و حمایت اجتماعی جهت مشارکت زنان در غربالگری ماموگرافی

نویسندگان

1 دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، مرکز تحقیقات مدیریت سلامت و توسعه اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران

2 کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، مرکز تحقیقات مدیریت سلامت و توسعه اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران

3 دانشجوی پزشکی، گروه پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران

4 دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، نیشابور، ایران

5 کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، مرکز تحقیقات مدیریت سلامت و توسعه اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران

6 دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، نیشابور، ایران

doi
10.30468/jsums.2025.8109.3259
چکیده

 زمینه و هدف: پایین بودن میزان انجام غربالگری ماموگرافی در میان زنان ساکن روستا به‌عنوان یکی از نگرانی‌های مهم حوزه بهداشت عمومی مطرح است. این مطالعه باهدف بررسی رابطه ویژگی‌های جمعیت شناختی و رفتاری با خودکارآمدی درک شده، ترس و حمایت اجتماعی در انجام غربالگری ماموگرافی در زنان ساکن روستا انجام شد.مواد و روش­ها: این مطالعه مقطعی در سال ۱۴۰۳ در شهرستان مینودشت بر روی زنان ساکن در روستا انجام شد. با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دومرحله‌ای، تعداد ۳۰۸ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها به‌صورت خود گزارش دهی از طریق پرسشنامه‌های استاندارد خودکارآمدی، حمایت اجتماعی، ترس، اطلاعات جمعیت شناختی و انجام ماموگرافی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۱ و سطح معناداری کمتر از 05/0 انجام شد.یافته­ها: سطح تحصیلات بالاتر و وضعیت اقتصادی بهتر با حمایت اجتماعی رابطه مثبت معنادار داشتند. زنانی که هرگز ورزش نمی‌کردند، خودکارآمدی پایین‌تری در انجام ماموگرافی داشتند. میزان ترس از ماموگرافی با افزایش سن بیشتر می‌شد (03/0 p <) اما رابطه معناداری با انجام غربالگری نداشت (202/0p =). افسردگی و سابقه خانوادگی سرطان پستان تنها عوامل معنادار مرتبط با انجام غربالگری بودند (002/0p =).نتیجه‌گیری: تقویت حمایت اجتماعی و خودکارآمدی، به‌ویژه در زنان با تحصیلات و وضعیت اقتصادی پایین، می‌تواند مشارکت زنان ساکن روستا در غربالگری ماموگرافی را افزایش دهد. آموزش‌ها باید برافزایش اعتمادبه‌نفس، تشویق به فعالیت بدنی، کاهش مشکلات روانی و تقویت حمایت اجتماعی تمرکز کنند، به‌ویژه برای زنانی که سابقه خانوادگی سرطان دارند.