تحلیل روند و مشخصههای بارش بر منابع آب کشاورزی در استان لرستان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.
2 استادیار گروه مهندسی عمران، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.30495/wsrcj.2023.69930.11327چکیده
زمینه و هدف: تحلیل رویدادهای هیدرولوژیکی یکی از مؤلفههای مهم ارزیابی مدیریت منابع و مصارف آب به شمار می روند. مقدار مصرف آب بهطور مستقیم به پدیده های اقلیمی در یک منطقه بستگی دارد. بارندگی از یکی از شاخص های مهم تغییر اقلیم به شمار می رود که در تحلیل احتمالاتی پدیده های هیدرولوژیکی موردتوجه محققان قرار گرفته است. این تحقیق با هدف ارزیابی تحلیل روند و برآورد دوره بازگشت بارندگی در مدیریت منابع آب استان لرستان با استفاده از روش من-کندال اصلاح شده و مدلسازی احتمالاتی دومتغیره انجام گرفته است.روش پژوهش: محدوده مورد مطالعه استان لرستان واقع در بخش غربی ایران است. برای دستیابی به این هدف، سری های زمانی اطلاعات بارندگی برای دوره آماری 35 ساله از 1365 تا 1400 گردآوری شد. بهمنظور تحلیل روند بارش در استان از آزمون ناپارامتریک من-کندال اصلاح شده استفاده گردید. هم چنین برای تعیین دوره بازگشت دومتغیره مدت و ارتفاع بارش از توابع مفصل ارشمیدسی استفاده شد.یافتهها: نتایج بررسی ها نشان داد که اکثر نقاط استان لرستان ارتفاع بارندگی در دوره بازگشت 10 ساله کمتر از 50 میلیمتر در روز است. این مقدار بارندگی بهطور متوسط بین 100 تا 200 میلیون مترمکعب آب کشاورزی را برای هشت شهرستان تأمین خواهد کرد. نورآباد و الشتر به ترتیب بیش ترین و کم ترین مقادیر پیشبینیشده آب را در 10 سال آینده داشتهاند. علاوه بر این مقایسه روند بارشها نشان داد که در سطح اطمینان 5 درصد روند کاهشی و افزایشی معنیداری وجود نداشته است.نتیجهگیری: نتایج نشان داد اگرچه روند کاهشی یا افزایشی معنیدار با استفاده از روش من-کندال در شهرستانهای استان لرستان شناسایی نشده است اما دوره بازگشت بارندگی نشاندهنده کاهش منابع آب در دسترس برای کشاورزی است. برنامهریزی بر اساس توابع توزیع دومتغیره نشان داد که مدت بارندگی میتواند نقش تعیینکنندهای در محاسبه دوره بازگشت داشته باشد.