فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله مستخرج از طرح پژوهشی تحولات نوپدید دینی و معنوی در دنیای معاصر است که در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در حال انجام است.مطالعۀ تحولات دینی در ایران معاصر، بدون توجه به تحولات جدید دینی در جهان ناقص خواهد ماند. در این مقاله، مهم‌ترین ویژگی‌های تحولات دینی در دنیای کنونی با تأکید بر دین‌ها و معنویت‌های جدید و از چشم‌اندازی جهانی بررسی شده است تا شناسایی مسیر اصلی این تغییرات جهانی آسان گردد؛ مسیری که خواه ناخواه تأثیرات خود را بر روندهای داخلی نیز خواهد گذاشت. در این جا، با استفاده از روشِ فراتحلیل، یعنی تحلیل و استنتاج منطقی از یافته‌ها و دانش گردآمده در قلمرو دانش جامعه‌شناسی دین- منابع خارجی و داخلی- ویژگی‌ تحولات نوپدید دینی و روند احتمالی آن‌ها شناسایی می‌شود. بخشی از این ویژگی‌ها عبارت‌ هستند از تکثیر گروه‌هایی که غیرجزم‌اندیش و به میزان زیادی، نامنظم و ساختارنایافته هستند، تجربۀ شخصی به عنوان معیار ادعاهای مربوط به حقیقت، تصور دین به عنوان یک نظام خود-بازنگری ، اصل رستگاری یا رهایی بدون واسطه‌گری، عضویت چندگانه، و هدفِ رهاسازی انسان، یا از طریق خودشناسی که شامل ادراک خود به عنوان بخشی از خود جهانی (کلی) است و یا از طریق خود-دگرسازی از راه دگرگون‌سازی جهان، چنانچه در معنویت‌های متعهد وجود دارد.