فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمينه و هدف: کشاورزي بزرگترين مصرف کننده آب در سراسر جهان است که 70 درصد از کل منابع آب شيرين را استفاده مي­کند. لوبيا معمولي ( Phaseolus vulgaris L.) از حبوبات مهمي است که در بسياري از کشورها داراي اهميت اقتصادي فراواني مي­باشد. لوبيا معمولي حدود نيمي از حبوبات مصرفي جهان را تشکيل مي­دهد و در رژيم غذايي انسان، نقش اساسي در تامين پروتئين دارد. منابع آب يک عامل کمياب و محدود کننده براي گسترش کشت و توليدات گياهي در بسياري از مناطق خشک و نيمه­خشک است. تحويل درست و کارآمد آب مي­تواند به­افزايش عملکرد محصول و بهبود بهره­وري مصرف آب و کود کمک کند. بهبود بهر­ه­وري آب بدون هيچ­گونه کاهشي در محصول براي برآوردن امنيت غذايي در حال و آينده، از موضوعات بسيار مهم به­حساب مي­آيد که ممکن است به­کاهش مصرف آب، کاهش تلفات آب آبياري و افزايش سطح زيرکشت کمک کند. فسفر يکي از ضروري­ترين مواد مغذي در رشد گياه است و يک عنصر حياتي از ترکيبات بيولوژيکي مانند اسيدهاي نوکلئيک، نوکلئوتيدها، فسفوليپيدها و فسفو پروتئين­ها است. پژوهش حاضر با هدف بررسي اثرات مديريت دور آبياري و سطوح مختلف کود فسفر بر عملکرد، بهره‌وري مصرف آب و تخمين عملکرد توليد در بوته‌هاي لوبيا استان گيلان انجام شد. روش پژوهش: اين تحقيق در استان گيلان و در شهرستان آستانه­اشرفيه با عرض جغرافيايي 37 درجه و 25 دقيقه، طول جغرافيايي 49 درجه و 94 دقيقه و ميانگين ارتفاع 5- متر از سطح دريا به­صورت آزمايشي کرت­هاي خرد شده در طرح بلوک‌هاي کامل تصادفي در سه تکرار در سال‌هاي زراعي 1401 و 1402 انجام شد. مديريت آبياري شامل بدون آبياري و آبياري با فواصل 6، 12 و 18 روز به­عنوان فاکتور اصلي و محلول­پاشي کود فسفر (P 2 O 5 به­ميزان 50 درصد) شامل 0، 1، 2 و 3 ليتر در هزار ليتر آب به عنوان عامل ثانويه در فواصل 10 روز در نظر گرفته شد. يافته­ها: اثر فواصل آبياري و کود فسفر و اثر متقابل آن­ها در سطح 1 درصد بر عملکرد زيست­توده، غلاف و دانه معني­دار بود و بيشترين عملکرد زيست­توده، غلاف و دانه در دور آبياري 6 روز و تيمار کودي 1 ليتر در هزار ليتر آب به­ترتيب با ميانگين 11996، 6518 و 2809 کيلوگرم در هکتار به دست آمد. بيشترين بهره­وري مصرف آب مبتني بر عملکرد دانه با ميانگين 53/0 کيلوگرم بر متر مکعب در شرايط بدون­آبياري و تيمار کودي 1 ليتر بود. بيشترين درصد آب نسبي برگ با ميانگين 4/85 درصد در شرايط آبياري 6 روز و تيمار کودي 1 ليتر فسفر در هزار ليتر آب بود. نتيجه‌گيري: نتايج مطالعه نشان داد که استفاده از مقادير مناسب فسفر و فواصل آبياري که بر اساس نياز محصول تعيين مي‌شود، براي دستيابي به حداکثر عملکرد در لوبيا و به حداقل رساندن هزينه‌هاي قابل اجتناب و اثرات منفي کم‌آبي بسيار مهم است. ضرايب همبستگي ساده صفات زراعي نشان داد که عملکرد زيست­توده صفات، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن 100 دانه با عملکرد دانه همبستگي مثبت و معني‌داري داشتند. نتايج رگرسيون گام به­گام بين عملکرد دانه و ساير صفات زراعي در لوبيا نشان داد که عملکرد غلاف، تعداد غلاف در بوته، شاخص برداشت، عملکرد زيست­توده و عمق ريشه تأثيرگذارترين صفات بودند که در سال‌هاي 1401 و 1402 به­ترتيب 7/98 و 6/98 درصد از تغييرات داده­ها را تبيين کردند. به طور کلي کشت لوبيا معمولي با فاصله آبياري 6 روز و مصرف 1 ليتر کود فسفر در هزار ليتر آب براي منطقه مورد مطالعه توصيه مي­شود.