فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمينه و هدف: با توجه به کاهش کمّي و کيفي منابع آب کشور و خشکسالي­هاي چند سال اخير، استفاده از پساب‌ها و فاضلاب‌ها از سوي کشاورزان به­منظور آبياري مزارع و باغات مورد توجه قرار گرفته است. اين پژوهش به‌منظور بررسي تأثير آبياري با پساب  فاضلاب شهري بر برخي ويژگي‌هاي فيزيكي و هيدروليكي خاک در منطقه شمال اصفهان انجام گرديد. پارامترهاي هيدروليکي خاک از جمله سرعت نفوذ آب در خاک اهميت زيادي در مديريت بهينه آبياري جويچه‌اي دارد و اندازه‌گيري آن براي اين مزارع ضروري است. روش پژوهش: اين پژوهش با استفاده از پساب  فاضلاب شهري و به­صورت طرح آماري فاكتوريل با پايه بلوک كاملاً تصادفي با سه سطح تيمار آبياري (آبياري با پساب خروجي تصفيه‌خانه فاضلاب، آبياري به‌صورت تناوبي با پساب و آب چاه و آبياري با آب چاه)، در منطقه شمال اصفهان، صورت گرديد. يافته‌ها: تيمارهاي مختلف آبي تأثير معني­داري بر روي ميزان رطوبت خاک در ظرفيت زراعي (FC [1] ) و نقطه پژمردگي دايم گياه (PWP [2] ) نداشتند. مقدار وزن مخصوص ظاهري به­صورت معني­دار در سطح يک درصد، در تيمار آبياري با آب چاه  افزايش و در تيمار آبياري با پساب کاهش يافت. ميزان هدايت هيدروليکي اندازه­گيري شده در تيمار آبياري با پساب در حدود 20 درصد بيش­تر از تيمار آبياري با آب چاه بود. همچنين بيش­ترين ميزان اختلاف بين زمان پيشروي و پسروي در تيمار آبياري با پساب (4/68 دقيقه) و کم­ترين آن مربوط به آبياري با آب چاه (8/50 دقيقه) بود. نشان داد فرصت نفوذ آب به خاک در تيمار پساب بيش­تر از تيمار آبياري شده با آب چاه بوده است. روند كلي ضرايب معادله نفوذ کوستياکوف-لوييس در تيمار آب چاه نسبت به پساب كاهشي بود (به ترتيب حدود 58 و 60 درصد براي ضرايب k  و a). بيش­ترين ميزان ميانگين نفوذ تجمعي مربوط به پساب و كم­ترين مقدار مربوط به تيمار تناوبي بود. ميزان سرعت نفوذ آب به خاک در تيمار آبياري با پساب در حدود 001/0 متر بر دقيقه و در تيمار آبياري با آب چاه در حدود 0008/0 متر بر دقيقه بود که تقريباً معادل 73 درصد کاهش در سرعت نفوذ مي­باشد. نتايج: براساس نتايج به­دست آمده از اين پژوهش، تاثير آبياري با پساب و آب چاه بر ويژگي­هاي مختلف فيزيکي خاک، تا حد زيادي به ويژگي­هاي شيميايي آب چاه و پساب و ماهيت اوليه پساب بستگي دارد. يون سديم موجود باعث تخريب ساختمان خاک و انسداد منافذ درشت شده و در کل باعث کم شدن حجم خلل و فرج موجود در خاک و متراکم­تر شدن آن و در نهايت افزايش وزن مخصوص ظاهري در خاک شد. ميزان هدايت هيدروليکي اندازه­گيري­شده در تيمار آبياري با پساب بيش­تر از تيمار آبياري با آب چاه بود. علت اين امر را مي­توان به افزايش مواد آلي خاك در اثر مصرف پساب و نيز افزايش غلظت کلسيم و منيزيم خاك، افزايش فعاليت ميکروبي خاك و بهبود ساختمان خاک نسبت داد. [1] Field capacity [2] Permanent wilting point