ارزیابی پیشرانهای حیاتی مؤثر بر کیفیت زندگی شهری با رویکرد آیندهپژوهی در کلانشهرهای ایران (نمونه موردی: کلانشهر تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی،گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران
2 دانشیار ّ، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران ( نویسنده مسئول )dariush_sat@msn.com
3 دانشیار، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران
4 استادیار، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران
doi
10.30495/jss.2022.1946793.1418چکیده
ارتقاء کیفیت زندگی از مهمترین اهداف حکومتها و دولتهای مختلف در سطح دنیا محسوب میشود. مطالعات کیفیت زندگی میتواند به شناسایی نواحی مسألهدار، علل نارضایتی مردم، اولویتهای شهروندان در زندگی، تاثیر فاکتورهای اجتماعی جمعیتی بر کیفیت زندگی و پایش، ارزیابی کارایی استراتژیها و سیاستها در زمینه کیفیت زندگی کمک کند. در این راستا این مقاله با هدف ارزیابی و کشف عوامل و پیشرانهای حیاتی موثر بر کیفیت زندگی در شهر تبریز تدوین شده است. روش تحقیق از نظر ماهیت کاربردی و از نظر روش جز تحقیقات توصیفی-تحلیل است. فرآیند کار از دو مرحله اساسی شناسایی و انتخاب معیارهای موثر و کشف پیشرانهای حیاتی از میان این شاخصها تشکیل شده است. در مرحله اول با استفاده از مطالعات مبانی نظری و استفاده از روش دلفی شاخصهای موثر شناسایی و در مرحله بعد با استفاده از روش تحلیل ساختاری (تحلیل اثرات متقاطع) و با استفاده از نرمافزار میک مک[1] پیشرانهای حیاتی موثر بر کیفیت زندگی در شهر تبریز شناسایی و کشف شدهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد از بین 55 متغیر انتخاب شده در مرحله اول؛ 18 متغیر (که عمدهترین آنها عبارتند از امنیت، حاشیه نشینی، آلودگی هوا، فضاهای سبز و عمومی، حمل و نقل عمومی، عدالت اجتماعی و فضایی، نظم بصری و تراکم ساختمانی و ....) بیشترین نقش را به عنوان پیشرانهای حیاتی موثر در کیفیت زندگی کلانشهر تبریز داشتند. در این میان شاخص امنیت با امتیاز 1334 به عنوان کلیدیترین شاخص انتخاب شد. به طور کلی پیشرانهای منتخب ترکیبی از شاخصهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی هستند ولی به خاطر شرایط خاص کلانشهر تبریز شاخصهای کالبدی نقش پر رنگتری در بین پیشرانها دارند.