بررسي تاثير زمان و شدت ميدان مغناطيسي بر صفات فيزيولوژيک نهال گياه گوجه فرنگي
نویسندگان
1 گروه خاکشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 پژوهشکده کشاورزي هسته اي، پژوهشگاه علوم و فنون هسته اي، سازمان انرژي اتمي،کرج.
3 دانشجوي دکتري خاکشناسي، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامي، اهواز، ايران.
4 دانشيار گروه خاکشناسي، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامي، اصفهان، ايران.
doi
چکیده
مقدمه: تغييرات آب و هوايي باعث کاهش شاخص امنيت غذايي و حاصل خيزي خاک شده و تأثير قابل توجهي بر بخش کشاورزي دارد. با توجه به اينکه بخش بزرگي از ايران تحت پوشش آب و هواي خشک قرار دارد، نيازهاي امنيت غذايي کشور در بحبوحه تغييرات اقليمي با چالشهاي جدي مواجه است. از سويي ديگر استفاده مکرر و زياد از کودهاي شيميايي در سال هاي اخير منجر به بروز مشکلات زيست محيطي همچون آلودگي منابع آب و تخريب منابع ارزشمند خاکي شده است. بر همين اساس استفاده از تکنيکهاي نوين و سازگار با محيط زيست ميتواند از راهکارهاي سازگاري با اين شرايط و بهبود شرايط زيست محيطي قلمداد گردد. يکي از روش هاي نويني که مي تواند به اين منظور مورد استفاده قرار گيرد، استفاده از ميدان مغناطيسي در کشاورزي است. تحقيقات گذشته نشان داده که در معرض قرار دادن بذور و گياهان با ميدان مغناطيسي حاکي از بروز اثراتي در فرايندهاي متابوليکي گياه مي باشد. در اين راستا و به منظور بررسي اثر شدت و مدت ميدان مغناطيسي بر روي جوانه زني و ويژگي هاي فيزيولوژيک گياه گوجه فرنگي تحقيق حاضر انجام شد. روش بررسي: اين تحقيق در يک گلخانه تحقيقاتي واقع در اصفهان انجام شد. آزمايش در قالب طرح کاملا تصادفي و به صورت اسپيلت پلات اجرا شد. تيمارها شامل: قرار دادن بذرها در ميدان مغناطيسي ثابت 120،80،40،20،15 و 240 ميلي تسلا و مدت زمان در معرض قرار گرفتن بذرها براي هر شدت شامل 20،15،10،5 دقيقه و شاهد(بدون در معرض قرار دادن بذرها) بودند. طول کل گياهچه، قطر ساقه چه، طول ريشه چه، ميزان کلروفيل برگ، وزن تر و خشک کل گياهچه، وزن تر و خشک ريشه چه، وزن تر و خشک ساقه چه اندازه گيري شد. نتايج و بحث: نتايج نشان داد که تيمارهاي شدت و مدت ميدان مغناطيسي بطور معني داري(سطح احتمال يک درصد) بر صفات مورد ارزيابي تاثير داشتند. بطوريکه تيمار T10B240 منجر به کاهش شديد وزن خشک ساقه چه شده ولي تيمار T15B40 سبب افزايش معني دار اين ويژگي تا بيش از 34 درصد نسبت به تيمار شاهد شده است. همچنين بيشترين وزن تر و خشک ريشه چه به ترتيب در تيمارهاي T15B40 و T10B240 اندازه گيري شد. بر اساس نتايج به دست آمده عملکرد تيمار T20B15 نيز مشابه تيمار T15B40 بوده است که مبين آن است که با افزايش زمان و کاهش شدت ميدان مغناطيسي مي توان نتايج مشابهي در بهبود شرايط ريشه گياه گرفت. بر اساس نتايج به دست آمده طول گياه در تيمارهاي T15B40 و T20B15 به ترتيب 32/24 و 4/22 سانتيمتر و در تيمار T10B240 اين مقدار 83/13 سانتيمتر و در تيمار T0B0 طول گياه 66/17 سانتيمتر اندازه گيري شد. مقادير قطر ساقه اندازه گيري شده براي تيمارهاي T15B40، T20B15، T10B240 و T0B0 به ترتيب 91/2، 75/2، 227/0 و 95/1 ميليمتر بود. بر اساس اندازه گيري هاي صورت گرفته ميزان کلروفيل گياه با اعمال ميدان مغناطيسي در زمان ها و شدت هاي مختلف نتايج متفاوتي داشته است. به نحوي که بهترين عملکرد در افزايش ميزان کلروفيل گياه مربوط به تيمارهاي T15B40 و T20B15 و کمترين ميزان کلروفيل مربوط به تيمارهاي با شدت ميدان مغناطيسي 240 ميلي تسلا و زمان هاي بيش از 5 دقيقه بوده است. نتيجه گيري: نتايج اين تحقيق نشان داد که در شدت هاي بالاتر از 40 ميلي تسلا نتايج مطلوبي حاصل نشد به طوري که در تيمارهاي با شدت مغناطيسي 240 ميلي تسلا ويژگي هاي فيزيولوزيک گياه گوجه فرنگي در بسياري موارد نسبت به تيمار شاهد کاهش قابل ملاحظه اي داشت. بر همين اساس مي توان اذعان نمود که اعمال ميدان مغناطيسي با شدت کم و زمان 15دقيقه براي گياه گوجه فرنگي مي تواند به عنوان يك عامل محرك رشد غير تهاجمي و غير مخرب استفاده گردد.