مدل شاخص‌های موثر سبک زندگی مدرن بر تمایل به تجرد در زنان شاغل تهران

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جامعه‌ شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران(نویسنده مسئول) adhamiab@yahoo.com

doi
چکیده

انقلاب صنعتی و گسترش رسانه‌ها، به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی، سبک زندگی و ساختار خانواده‌ها را متحول کرده است. این تغییرات در ایران نیز مشهود بوده و سبک زندگی مدرن به عنوان عاملی کلیدی در تمایل به تجرد، به‌ویژه در میان زنان شاغل تهران، معرفی شده است. هدف این پژوهش، طراحی مدلی برای شاخص‌های موثر سبک زندگی مدرن بر تمایل به تجرد در زنان شاغل تهران است. پژوهش از رویکرد ترکیبی کیفی-کمی بهره برده است. در بخش کیفی، داده‌ها از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از خبرگان و زنان شاغل مجرد گردآوری و با روش داده‌بنیاد تحلیل شدند. این تحلیل شامل 17 مقوله اصلی و 88 کد اولیه در شرایط علی، 6 مقوله اصلی و 25 کد اولیه در شرایط زمینه‌ای، 1 مقوله اصلی و 42 کد اولیه در شرایط مداخله‌گر، 8 مقوله اصلی و 41 کد اولیه در راهبردها و 5 مقوله اصلی و 52 کد اولیه در پیامدها بود. در بخش کمی، جامعه آماری شامل 384 زن شاغل مجرد به روش تصادفی انتخاب و داده‌ها با نرم‌افزار Amos تحلیل شد. شرایط علی شامل ارتباطات اجتماعی و تغییرات فرهنگی، شرایط زمینه‌ای شامل وضعیت اقتصادی و ساختارهای سازمانی، و شرایط مداخله‌گر شامل محدودیت‌های فرهنگی بود. راهبردها شامل تقویت آگاهی فردی و بازتعریف نقش‌های جنسیتی و پیامدها نشان‌دهنده فردگرایی، ارتقای نقش زنان و کاهش تمایل به ازدواج سنتی بود. سبک زندگی مدرن با تأکید بر فردگرایی و تغییر نقش‌های اجتماعی، گرایش به تجرد را افزایش داده و اولویت‌های فردی را برجسته کرده است. این فرایند ساختار خانواده را تغییر داده و منجر به افزایش سن ازدواج شده است.