فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمينه و هدف: فرونشست زمين يکي از بزرگ‌ترين نگراني‌هاي جهاني در سال‌هاي آينده، به‌ويژه براي کشورهايي است که مستقيماً با اين پديده مواجه هستند. ايران در ميان کشورهاي با بالاترين نرخ فرونشست در دنيا قرار دارد. اين در حالي است که اين پديده در سال‌هاي اخير آسيب‌هاي بسيار قابل توجهي را به دشت‌ها و شهرهاي کشور و حتي به ساختمان‌هاي مسکوني و زمين‌هاي کشاورزي وارد نموده است. دشت جمال واقع در استان چهارمحال و بختياري در شهرستان لردگان داراي موقعيت استراتژيک در اين منطقه بوده و بسيار حائز اهميت است. بنابراين، پايش و شناسايي عوامل تأثيرگذار بر فرونشست و برآمدگي­هاي محدوده دشت مذکور جهت کنترل و مديريت خطرات آن از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. با وجود فرونشست جدي در دشت­هاي شهرستان لردگان، هنوز انتقال آب هاي جاري در مناطق اين دشت به استان­هاي همجوار انجام مي­پذيرد. هدف اين مقاله اثبات فرونشست و همچنين نياز مبرم اين منطقه به وجود اين آب­ها در سطح شهرستان و لزوم جلوگيري از انتقال آب شهرستان به استان­هاي همجوار مي باشد. روش پژوهش: تداخل‌سنجي راداري به‌عنوان يک تکنيک پيشرفته و مؤثر جهت اندازه‌گيري تغييرات سطح زمين در مقياس جهاني شناخته مي‌شود. اين روش با مقايسه فازهاي دو تصوير راداري، قادر به تعيين تغييرات سطح زمين در بازه‌هاي زماني مختلف است. از اين جهت در اين مقاله، به منظور محاسبه فرونشست در دشت جمال، از داده‌هاي ماهواره‌اي و تکنيک تداخل ‌سنجي راداري استفاده شده و ميزان فرونشست و برآمدگي در يک دوره زماني ۶ ساله (از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳) با استفاده از داده‌هاي ماهواره سنتينلA1 و نرم‌افزار Snap ارزيابي شده است. يافته‌ها: يافته­هاي حاصل از اين مطالعه حاکي از فرونشست و افت سطح آب زيرزميني به‌ دليل کاهش بارش سالانه و استخراج بيش از حد آب‌هاي زيرزميني است. پس از بررسي هاي بعمل آمده مشخص شد که ميزان قابل توجهي فرونشست در منطقه مذکور به وقوع پيوسته است که از ميزان ميانگين جهاني بيشتر بوده است. مقادير فرونشست حاصل شده با داده‌هاي چاه‌هاي پيزومتري دشت جمال همخواني کامل دارد که اين مساله حاکي از افت شديد سطح آب زيرزميني از سال ۸۶ به بعد است. يافته­هاي حاصل از اين پژوهش نشان مي­دهد که ميزان فرونشست حاصل در اين دشت در برخي مناطق به ۱۹ متر مي‌رسد. نتايج: نتايج حاصل از داده‌هاي راداري نشان مي‌دهد که دشت جمال در طي اين ۶ سال، نشستي بين ۱۸ تا ۲۲ سانتي‌متر و برآمدگي بين 11 تا 14 سانتي­متر را تجربه کرده است که ميزان نشست سالانه حدود 6/3 سانتي­متر و ميزان برآمدگي سالانه 3/2 سانتي‌متر مي‌باشد؛ اين مقدار فراتر از حد نرمال و در سطح هشدار قرار دارد. با توجه به نرخ قابل ‌توجه مخاطره فرونشست و آسيب‌هاي ناشي از آن، مديريت صحيح برداشت آب زيرزميني ضروري به نظر مي‌رسد. نتايج حاصل از اين مطالعه و شيوه اين پژوهش که به صورت مطالعه موردي انجام پذيرفته است براي ساير مناطق و دشت­هاي موجود که با بحران مواجه مي­باشند قابل تسري است.