ارزيابي حساسيت سير (Allium sativum L.) به باقيمانده علفکش سولفوسولفورون در خاک
نویسندگان
1 استاد، گروه مهندسي توليد و ژنتيک گياهي، دانشکده کشاورزي، دانشگاه زنجان، ايران.
2 دانشيار دانشکده کشاورزي و صنايع غذايي، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامي، تهران، ايران.
3 دانشجوي کارشناسي ارشد، گروه مهندسي توليد و ژنتيک گياهي، دانشکده کشاورزي، دانشگاه زنجان، ايران.
doi
چکیده
زمينه و هدف: از آنجا که پايداري يک علف کش کارائي، انتقال آن در محيط خاک و پتانسيل صدمه به گياهان زراعي کشت شده در تناوب را تحت تاثير قرار مي دهد، يک فاکتور بسيار مهم در زمينه کاربرد علف کش ها در مديريت شيميايي علف هاي هرز است. در سال هاي اخير به دليل اثرگذاري سولفوسولفورون بر علف هرز گل جاليز که امکان کنترل آن با ساير روش ها فراهم نيست، استفاده از آن در مزارع گوجه فرنگي مرسوم شده است. بقاياي اين علف کش مي تواند اثرات منفي در محصولات بعدي که در تناوب با گوجه فرنگي کشت مي شوند داشته باشد. روش پژوهش: آزمايشي به صورت فاکتوريل در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي با سه تکرار براي بررسي اثر باقي مانده سولفوسولفورون مورد استفاده در گوجه فرنگي بر رشد و عملکرد سير در سال زراعي 98-1397 در مزرعه پژوهشي دانشکده کشاورزي دانشگاه زنجان انجام شد. فاکتورها شامل دوز سولفوسولفورون در هفت سطح (صفر، 25، 50، 75، 100، 125 و 150 گرم در هکتار) و علف هرز در دو سطح (وجين و عدم وجين) بودند. ارتفاع بوته، تعداد برگ، تراکم بوته، وزن تر ساقه، وزن خشک ساقه، عملکرد سوخ و عملکرد کل اندازهگيري شد. از رگرسيون غير خطي به منظور بررسي واکنش صفات مختلف علف هاي هرز و سير به دزهاي مختلف علف کش استفاده شد. يافته ها: بر اساس نتايج بدست آمده، تا دز 75 گرم در هکتار کاهش اندکي در وزن خشک علف هاي هرز مشاهده شد و بيشترين کاهش وزن خشک علف هاي هرز (40 درصد) در دز 150 گرم در هکتار حاصل شد. اختلاف چنداني بين داده هاي مشاهده شده تراکم علف هاي هرز و پيش بيني شده مدل ديده نشد. طبق پيش بيني مدل، دز مورد نياز جهت کاهش 50 درصدي تراکم علف هاي-هرز در گياه سير در دزهاي مورد مطالعه مشاهده نشد. با افزايش دز تا 150 گرم در هکتار، وزن ساقه تر سير کاهش شديدي نشان داد.. به طور کلي استفاده از علف کش سولفوسولفورون اثرات شديد بر وزن ساقه تر سير داشت. با اين حال، پاسخ وزن تر ساقه گياه سير به دزهاي مختلف علف کش در شرايط تداخل با علف هرز داراي روند خطي بود. پاسخ عملکرد سوخ در گياه سير به دزهاي مختلف علف کش در شرايط وجين و عدم وجين علف هرز داراي روند خطي بود. در شرايط وجين علف هاي هرز ضريب تبيين خط 69/0 بود و به ازاء هر واحد افزايش دز علف کش 68/2 گرم در متر مربع از عملکرد سوخ کاسته شد. در شرايط عدم وجين نيز به ازاء هر واحد افزايش در دز علف کش 16/3 گرم در متر مربع از عملکرد سوخ کاسته شد و ضريب تبيين مدل براي سطوح مختلف علف کش، 56/0 برآورد شد اختلاف عملکرد سوخ با تيمار شاهد نيز نشان داد که اثر علف کش روي رشد سوخ ها منفي بوده و در مجموع با کاهش سوخ موجب کاهش عملکرد کل نيز شد. کاربرد علف کش سولفوسولفورون در شرايط وجين تاثير به مراتب کمتري روي عملکرد سوخ گياه سير داشت. کمترين و بيشترين کاهش عملکرد سوخ گياه سير به ترتيب در دزهاي 25 و 150 گرم در هکتار مشاهده شد به طوريکه دز 150 گرم در هکتار عملکرد سوخ 80 درصد کاهش يافت. نتايج: از آنجاييکه نيمه عمر علف کش سولفوسولفورون 20 تا 60 روز مي باشد به نظر مي رسد کاربرد علفکش سولفوسولفورون و ماندگاري آن در خاک، تناوب هاي زراعي که شامل سير باشند را دچار محدوديت مي نمايد. لذا ايجاد فاصله زماني براي کشت گياهان مذکور، ضرورت دارد. کاربرد دزهاي 25 و 50 گرم در هکتار در گياهاني مانند گوجه فرنگي در اواسط تابستان محدوديتي براي کاشت سير ايجاد نمي نمايد.